คอร์รัปชันในระบบการศึกษา...ความท้าทายที่ต้องเดินหน้าสู้

           ข่าวการทุจริตในแวดวงการศึกษา เป็นที่จับตามองอยู่หลายครั้งว่า
ทำไมถึงมีเหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้น ทั้งทุจริตอาหารกลางวัน นมโรงเรียน
การจัดซื้อจัดจ้าง การก่อสร้าง การจัดซื้อหนังสือ ตำรา
วัสดุและครุภัณฑ์ทางการศึกษา การรับนักเรียนเข้าสถานศึกษา
หรือที่เรารู้จักกันว่า แป๊ะเจี๊ยะ
การเพิ่มจำนวนเก้าอี้นักเรียนแล้วเรียกรับเงิน รวมถึงการทุจริตเวลาทำงาน
มาไม่เต็มเวลา ทำงานสาย เลิกงานก่อน
หรือออกไปดำเนินการอื่นในระหว่างการทำงาน
และการทุจริตซื้อขายงานวิจัยเพื่อตำแหน่งทางวิชาการ
การผูกขาดอำนาจและการสร้างเครือข่ายอุปถัมภ์ในสถาบันอุดมศึกษา เป็นต้น

           สถานการณ์การทุจริตของระบบการศึกษาไทยในกระทรวงศึกษาธิการ
จำแนกได้ 3 ปัจจัยสำคัญ คือ ปัจจัยเรื่องการทุจริตเชิงนโยบาย
ที่มาจากโครงการทางการเมืองไทยด้วยอิทธิพลจากนักธุรกิจการเมือง
ปัจจัยเรื่องตัวบุคคล
ซึ่งเป็นการทุจริตโดยตั้งใจและทุจริตที่เกิดจากความไม่รู้ ไม่ตั้งใจ
และปัจจัยเรื่องโอกาสที่อาจก่อให้เกิดการทุจริต
เป็นการควบคุมภายในที่บกพร่องจากการดำเนินการตรวจสอบของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน
(สตง.)

           ล่าสุดนักวิชาการอย่าง รศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ
อดีตกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ
สภาการศึกษาและอดีตผู้อำนวยการสำนักพัฒนานโยบายสาธารณะ สำนักนายกรัฐมนตรี
และอดีตประธานอนุกรรมการจัดทำแผนการศึกษาแห่งชาติฯ
ได้ตั้งข้อสังเกตผ่านบทความที่เผยแพร่ทางสื่อออนไลน์ โดยระบุว่า
ประเทศไทยกำลังเผชิญวิกฤตการณ์คอร์รัปชันในวงการศึกษา
ที่ทำให้คนไทยอ่อนแอลง และทำลายการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของสังคมไทย
ดังนั้นจึงต้องหยุดยั้งปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันในระบบการศึกษาด้วยการเปลี่ยนระบบการงบประมาณและระบบการเงินเพื่อการศึกษาใหม่
โดยได้เสนอแนะแนวทาง 8 ข้อเพื่อแก้ปัญหาวิกฤตทางการศึกษา โดย 1 ใน 8 นั้น
รศ.ดร.อนุสรณ์
ได้เสนอให้หยุดยั้งการทุจริตคอร์รัปชันในระบบการศึกษาไทยด้วยการเปลี่ยนแปลงวิธีการจัดการงบประมาณใหม่
เป็น  Demand-side Financing มากขึ้นและทำการอุดหนุนสวัสดิการการศึกษาต่าง
ๆ ผ่านสถาบันครอบครัวและนักเรียน เป็นหลัก
โดยเฉพาะระบบจัดซื้อจัดหาอาหารของโรงเรียนจะต้องได้อาการที่มีคุณภาพ
และมีคุณค่าทางโภชนาการ ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับเด็กนักเรียนทุก ๆ คน
ทั้งนี้ยังมองว่าการศึกษาจะเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยผลักดันเศรษฐกิจให้มีการพัฒนาอย่างรวดเร็วและยั่งยืนด้วยการพัฒนาการศึกษาใน
3 มิติใหญ่นี้ไป  พร้อม ๆ กัน คือ มิติด้านปริมาณ มิติด้านคุณภาพ
และมิติด้านความเหลื่อมล้ำ

           ทั้งนี้ ในบทความยังได้ชี้ให้เห็นว่า
ปัญหาวิกฤติทางการศึกษาบางส่วน สามารถแก้ไขได้ด้วยการ
กระจายอำนาจ กระจายงบประมาณทางการศึกษาไปยังพื้นที่ต่าง ๆ มากขึ้น
และลดสายบังคับบัญชาในกระทรวงศึกษาธิการลงมาให้เป็นองค์กรแนบราบมากขึ้น
เพื่อความคล่องตัวและลดขั้นตอนอันล่าช้าของระบบราชการ
รวมทั้งนโยบายหรือมาตรการต่าง ๆ
ต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อตัวนักเรียนนักศึกษาเป็นสำคัญและต้องเป็นกระบวนการที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

         
จากบทความนี้จะเห็นถึงช่องโหว่ของระบบการศึกษาไทยที่เอื้อต่อการใช้ประโยชน์
ใช้อำนาจเพื่อทำการทุจริตในหลากหลายรูปแบบ
จนกลายเป็นปัญหาคาราคาซังที่ประเทศไทยยังแก้ได้ไม่หมด

         
ในเรื่องนี้กระทรวงศึกษาธิการได้พยายามแก้ไขปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันในวงการศึกษามาอย่างต่อเนื่อง
แต่การปรับโดยกะทันหันอาจจะไม่ได้ผลทันใจ ดังนั้น
การเดินหน้าแก้ไขปัญหานี้จะต้องใช้แนวทางป้องปรามอย่างมีประสิทธิภาพ
โดยกระทรวงศึกษาธิการได้นำแผนปฏิบัติการต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบ
ระยะที่ 2 (พ.ศ.2566-2570) และแผนป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบ
กระทรวงศึกษาธิการ ระยะ 5 ปี (พ.ศ.2566-2570)
มาขับเคลื่อนโครงการและกิจกรรม
เพื่อให้สอดคล้องกับทิศทางการดำเนินการป้องกันและปราบปรามการทุจริตที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ
และนโยบายสำคัญซึ่งจะส่งผลให้การทุจริตในการปฏิบัติราชการของทุกส่วนราชการในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการลดน้อยลง

          สำหรับแผนปฏิบัติการป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบประจำปีงบประมาณ
2566  กระทรวงศึกษาธิการจะใช้ 2 แนวทาง ในการดำเนินงาน โดยปลูกฝังวิธีคิด
ปลุกจิตสำนึก ให้วัฒนธรรมและพฤติกรรมซื่อสัตย์
รวมถึงป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบ
เพื่อให้เกิดการปฏิบัติจริงในหน่วยงานราชการต่าง ๆ
ของกระทรวงศึกษาธิการได้บรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมายผ่านการขับเคลื่อนโครงการและกิจกรรม
เพื่อให้เด็กและเยาวชนมีพฤติกรรมยึดมั่นในความซื่อสัตย์สุจริตร้อยละ 80
คดีทุจริตภาพรวมลดลงร้อยละ 10 และจำนวนข้อร้องเรียนเจ้าหน้าที่ลดลงร้อยละ
10  ถือเป็นการทำงานเชิงรุก
เพื่อป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบที่จะเห็นผลได้ในไม่ช้า

          ส่วนแนวทางการป้องกันการทุจริตคอร์รัปชันในสถานศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
ได้เน้นย้ำผู้บริหารทุกภาคส่วนในทุกพื้นที่ให้ดำเนินการทุกเรื่องอย่างโปร่งใสในทุกมิติมาโดยตลอด
เพราะสถานศึกษาถือเป็นต้นแบบการทำงานเรื่องการศึกษาของเยาวชนในอนาคต
โดยหากเกิดกรณีทุจริตในสถานศึกษาเกิดขึ้นก็จะมีกระบวนการตรวจสอบและใช้มาตรการป้องกันอย่างถึงที่สุด
ซึ่งหากมีการทุจริตเกิดขึ้นจริงก็ต้องดำเนินการทางกฎหมายทันที

           ที่ผ่านมา
การทุจริตของผู้บริหารในสถานศึกษามีการชี้มูลความผิดให้เห็นเยอะมาก
ส่วนหนึ่งมาจากความร่วมมือร่วมใจของประชาชนในชมรม STRONG ประจำพื้นที่
ซึ่งได้ช่วยสอดส่องเฝ้าระวังการทุจริตอย่างเกาะติดเหนียวแน่น ดังเช่น
กรณีของอดีตผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านท่าใหม่ อ.ท่าชนะ จ.สุราษฎร์ธานี
ถูกจับกุมในความผิดฐานละเว้นการปฏิบัติหน้าโดยมิชอบ
ซึ่งถือเป็นความผิดวินัยร้ายแรงทั้งทุจริตอาหารกลางวัน
การจัดซื้อจัดจ้างระบบไฟฟ้าและการก่อสร้างถนนในโรงเรียน เป็นต้น

           อีกประเด็นที่มักพบได้บ่อยและเป็นข่าวหน้าหนึ่งอยู่บ่อยครั้ง
นั่นคือ เรื่องของการรับเงินแป๊ะเจี๊ยะ ฝากเด็กเข้าเรียนปีการศึกษา 2566
เป็นเรื่องสำคัญที่ทางสำนักงาน ป.ป.ช.จับตาดูอยู่ทุกปี และยังได้สั่งการให้
ป.ป.ช.ในส่วนภูมิภาคทั่วประเทศ
ติดตามเฝ้าระวังปัญหาการทุจริตการรับเงินแป๊ะเจี๊ยะในสถานศึกษาอย่างใกล้ชิด
ขณะที่กระทรวงศึกษาธิการ
ได้มีการกำชับให้สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.)
ดูแลการรับนักเรียนในปีการศึกษา 2566 ให้เป็นไปด้วยความสุจริต โปร่งใส
โดยต้องไม่ให้เกิดการเรียกรับเงินแป๊ะเจี๊ยะแลกที่นั่งเรียน
ซึ่งหากมีการร้องเรียน
ทางกระทรวงศึกษาธิการก็จะตรวจสอบเอาผิดตามระเบียบขั้นสูงสุดเช่นกัน

          
ด้านการดำเนินการเพื่อป้องกันการทุจริตของกระทรวงศึกษาธิการในปัจจุบัน
ได้มีการประกาศเจตนารมณ์ต่อต้านการทุจริต และนโยบาย No Gift Policy
ด้วยแนวคิด กระทรวงศึกษาธิการโปร่งใส ไม่ทำ ไม่ทน ไม่เฉย ต่อการทุจริต (MOE
TRUST & Zero Tolerance)
และเดินหน้าทำงานเพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีของการสร้างวัฒนธรรมสุจริตที่จะช่วยหล่อหลอมให้เด็กและเยาวชนไทยได้ตระหนักรู้และประพฤติปฏิบัติหน้าที่ด้วยหัวใจต้านทุจริตได้อย่างเต็มภาคภูมิ
นับเป็นความพยายามอันกล้าแกร่งที่ทางกระทรวงศึกษาธิการมีความมุ่งมั่นในการลด
ละ สภาวะการทุจริตคอร์รัปชันในแวดวงการศึกษา
ซึ่งคงต้องวัดผลกันอีกทีว่านโยบายและมาตรการเหล่านี้จะสามารถเสริมสร้างปลูกฝังทัศนคติต้านทุจริตได้สำเร็จเห็นผลชัดเจนหรือไม่

           อย่างไรก็ตามกระทรวงศึกษาฯ ยังได้ทำงานร่วมกับสำนักงาน ป.ป.ช.
ในการส่งเสริมให้เกิดการสร้างนวัตกรรมต้านทุจริตที่เน้นความโปร่งใสผ่านหลักสูตรต้านทุจริตศึกษาที่ทางสำนักงานป.ป.ช
ได้พัฒนาขึ้นมา เพื่อสร้างองค์ความรู้อย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ
ถือเป็นอีกหนึ่งเรื่องสำคัญที่ชี้ให้เห็นว่าการส่งเสริมและสนับสนุนให้นวัตกรรมการเรียนรู้ได้ใช้งานจริงในสถานศึกษาทุกระดับจะช่วยสร้างแรงขับเคลื่อนอันทรงพลังในการป้องกันและปราบปรามการทุจริตที่เข้มแข็งได้

           นอกจากนี้ สำนักงาน ป.ป.ช.ยังได้มุ่งสร้างสังคมสุจริต
ซึ่งจะเป็นแนวทางเพื่อป้องกันการทุจริตอย่างยั่งยืน
โดยมุ่งเน้นการปรับพฤติกรรรม “คน”
ด้วยการปลูกฝังวิธีคิดในกลุ่มเป้าหมายเด็กและเยาวชนเพื่อปฏิรูปคนรุ่นใหม่ให้มีจิตสำนึกในความซื่อสัตย์สุจริตเพื่อสร้างพลังร่วมในการแก้ไขปัญหาการทุจริตและประพฤติมิชอบ
ต่อไปในอนาคตและการปรับ “ระบบ” โดยการสร้างนวัตกรรมการต่อต้านการทุจริต
เพื่อให้การดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐมีความโปร่งใสตรวจสอบได้ในทุกขั้นตอนการดำเนินงาน
เท่าทันพลวัตของการทุจริตผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการตรวจสอบ
แจ้งข้อมูล และชี้เบาะแสการทุจริตและประพฤติมิชอบ
ซึ่งจะนำไปสู่การลดจำนวนคดีทุจริตและประพฤติมอชอบในหน่วยงานภาครัฐได้
อีกส่วนคือการปราบปรามการทุจริต
ได้มุ่งเน้นการเสริมสร้างประสิทธิภาพของกระบวนการและกลไกการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ
ทั้งในด้านการดำเนินคดีทุจริตมีความรวดเร็ว เฉียบขาด เป็นธรรม
และการพัฒนาปรับปรุงมาตรการทางกฎหมายเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการปราบปรามการทุจริตให้ได้ผลและมีประสิทธิภาพ
ทั้งนี้ยังได้กำหนดเป้าหมายการพัฒนาในระยะ 20 ปี
ประเทศไทยปลอดการทุจริตและประพฤติมิชอบ โดยใช้ดัชนีการรับรู้การทุจริตในปี
2580 อยู่ในอันดับ 1 ใน 20 ไม่ต่ำกว่า 73 คะแนน

           ปัญหาทุจริตคอร์รัปชัน ไม่ใช่แค่เรื่องที่คุยกันแล้วปัญหาจะหมดไป
แต่ต้องขจัดให้สิ้นซากด้วยการเสริมสร้างจิตสำนึกและค่านิยมในความซื่อสัตย์สุจริต
ซึ่งถือเป็นแนวทางที่มีระดับความสำเร็จสูงสุดในการแก้ไขปัญหาการทุจริตในภาคการศึกษา
และต้องจับตามองต่อไปว่าเป้าหมายที่วางไว้กับแผนการดำเนินงานของกระทรวงศึกษาธิการ
จะทำให้ภาพการทุจริตคอร์รัปชันในระบบการศึกษาไทยลดน้อยลงไปได้มากน้อยเพียงใด
ซึ่งจะเป็นอีกหนึ่งบทพิสูจน์ว่าไทยสามารถบริหารจัดการกับปมวิกฤตนี้ได้
หากมุ่งมั่นปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชันในภาคการศึกษาอย่างจริงจัง
เพราะอย่างน้อยผู้ที่ได้รับประโยชน์มากที่สุดก็คือ
เด็กและเยาวชนไทยที่จะเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ที่ดีของสังคมในอนาคตท่ามกลางระบบการเรียนการสอนที่มีศักยภาพ
โปร่งใส และเท่าเทียมกัน
ซึ่งจะเป็นกลไกสำคัญที่จะทำให้การศึกษาไทยหลุดพ้นวงจรทุจริตคอร์รัปชันได้อย่างยั่งยืน

รายการอ้างอิง

https://apc01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fwww.thairath.co.th%2Fnews%2Fpolitic%2F2666850&data=05%7C01%7Cwebmaster%40prd.go.th%7C9653e02032bf42e04dcf08db4f132ed5%7C3a805853fd60448e812e0558b4bc813c%7C0%7C0%7C638190717032199240%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C2000%7C%7C%7C&sdata=YyjJP6GwzAXHfwGxgH2kythUo18BLpRiae1BJc5GpgM%3D&reserved=0
https://apc01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fnews.ch7.com%2Fdetail%2F633971&data=05%7C01%7Cwebmaster%40prd.go.th%7C9653e02032bf42e04dcf08db4f132ed5%7C3a805853fd60448e812e0558b4bc813c%7C0%7C0%7C638190717032199240%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C2000%7C%7C%7C&sdata=7jr8Hi%2B1wvNZ5OZoYYEEqiXBzFsBKok21noyQ35jDcQ%3D&reserved=0
https://apc01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fops.moe.go.th%2Fwp-content%2Fuploads%2F2023%2F04%2F%25E0%25B8%2582%25E0%25B9%2589%25E0%25B8%25AD04-%25E0%25B8%2582%25E0%25B9%2589%25E0%25B8%25AD36.%25E0%25B8%25A3%25E0%25B8%25A7%25E0%25B8%25A1%25E0%25B9%2580%25E0%25B8%25A5%25E0%25B9%2588%25E0%25B8%25A1%25E0%25B9%2581%25E0%25B8%259C%25E0%25B8%2599%25E0%25B8%25AF%25E0%25B8%25A3%25E0%25B8%25B0%25E0%25B8%25A2%25E0%25B8%25B0-1-%25E0%25B8%259B%25E0%25B8%25B5-19-04-66.pdf&data=05%7C01%7Cwebmaster%40prd.go.th%7C9653e02032bf42e04dcf08db4f132ed5%7C3a805853fd60448e812e0558b4bc813c%7C0%7C0%7C638190717032199240%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C2000%7C%7C%7C&sdata=qYy6VgpJKm52pYOcDDvMZd%2F0Sban88NM565AMTB%2BCqg%3D&reserved=0
https://apc01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fops.moe.go.th%2F%25E0%25B9%2581%25E0%25B8%259C%25E0%25B8%2599%25E0%25B8%25A2%25E0%25B8%25B8%25E0%25B8%2597%25E0%25B8%2598%25E0%25B8%25A8%25E0%25B8%25B2%25E0%25B8%25AA%25E0%25B8%2595%25E0%25B8%25A3%25E0%25B9%258C%2F&data=05%7C01%7Cwebmaster%40prd.go.th%7C9653e02032bf42e04dcf08db4f132ed5%7C3a805853fd60448e812e0558b4bc813c%7C0%7C0%7C638190717032199240%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C2000%7C%7C%7C&sdata=iMImnmRnKF2%2F7N4kjHiCSz923qceUlSA8suHTgs7%2FGs%3D&reserved=0
https://apc01.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fmgronline.com%2Fgreeninnovation%2Fdetail%2F9660000011526&data=05%7C01%7Cwebmaster%40prd.go.th%7C9653e02032bf42e04dcf08db4f132ed5%7C3a805853fd60448e812e0558b4bc813c%7C0%7C0%7C638190717032199240%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C2000%7C%7C%7C&sdata=ktYYv8w31h7ZsVmGXher2iwzsVXiHBGdtNIYmn6XD5w%3D&reserved=0