เมื่อฤดูน้ำหลากเวียนมาถึง ในคืนวันเพ็ญเดือน 12 ความศรัทธา ในพระแม่คงคาของชาวนคร สิบเอ็ดประตูเมืองงาม "สาเกตนคร" หรือเมือง "ร้อยเอ็ด" ก็ปรากฏให้เห็นผ่านวิถีการขอขมา และระลึกถึงบุญคุณของมารดาแห่งสายน้ำ ซึ่งถูกถ่ายทอดผ่านงานบุญประเพณีโบราณ ที่ชาวเมืองได้ยึดถือปฏิบัติมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ 

จ.ร้อยเอ็ด จัดงานบุญประเพณีลอยกระทงตามจารีตอีสาน ที่สืบทอดต่อกันมาแต่ครั้งโบราณ จนกระทั่งใน ปี พ.ศ.2542 จึงได้เปลี่ยนชื่อการจัดงานมาใช้ชื่องานว่า "สมมาน้ำ คืนเพ็ง เส็งประทีป" จนมาถึงปัจจุบัน

ประเพณี "สมมาน้ำคืนเพ็ง เส็งประทีป" เป็นอีกหนึ่งงานประเพณียิ่งใหญ่ของจังหวัดร้อยเอ็ด อันมีความสำคัญและเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนา
"สมมาน้ำ" หมายถึง การขอขมาแม่น้ำ
"คืนเพ็ง" หมายถึง วันเพ็ญ
"เส็ง" หมายถึง การประกวดแข่งขัน
"ประทีป" หมายถึง กระทง

เมื่อแปลจากภาษาถิ่นแล้ว ความหมายโดยรวมจึงหมายถึง ประเพณีขอขมาน้ำในคืนวันเพ็ญและการแข่งขันประกวดกระทง โดยประเพณีนี้ยังถือเป็นการบูชาสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีกวิธีหนึ่ง โดยอาศัยสายน้ำเป็นสื่อนำพากระทงดอกไม้ธูปเทียนไปสักการะบูชาพระพุทธเจ้าอีกด้วย

จังหวัดร้อยเอ็ดเป็นหนึ่งใน สายธารประทีป 5 พื้นที่อัตลักษณ์ร่วมกับ จังหวัดเชียงใหม่ สุโขทัย ตาก และสมุทรสงคราม (Loi Krathong Festivals in 5 Distinctive Destinations) ที่สะท้อนความงดงามของวัฒนธรรมไทย งานประเพณี “สมมาน้ำ คืนเพ็ง เส็งประทีป” ครั้งที่ 26 จังหวัดร้อยเอ็ด ในปีนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 14-15 พฤศจิกายน 2567 ณ สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ร้อยเอ็ด และบึงพลาญชัยร้อยเอ็ด มีกิจกรรมต่างๆ ที่น่าตื่นตาตื่นใจมากมาย ได้แก่

วันทีี 14 พฤศจิกายน 2567
- พิธีอัญเชิญพระประทีปพระราชทาน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สมเด็จพระนางเจ้า พระบรมราชินี
-การประกวดธิดาสาเกตุนคร
-การประกวดรำวงสมมาน้ำ
-การประกวดกระทงอนุรักษ์ธรรมชาติ
-ชมการแสดงแสงสีเสียง สื่อผสม ชุด องค์เทพคุ้มเกล้า องค์เจ้าคุ้มเมือง เรืองรองเส็งประทีป
​-การแสดงของศิลปิน เวียง นฤมล 

วันที่ 15 พฤศจิกายน 2567
-พิธีสักการะและบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง
-พิธีเปิดงาน โดย นางสาวจิราพร สินธุไพร รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
-ชมขบวนแห่ประกอบแสงสีเสียงจาก 12 หัวเมือง
-การประกวดกระทงประทีป ชิงถ้วยพระราชทาน
-ร่วมลอยกระทงข้าวหอมมะลิ
-ชมการแสดงจาก วิทยาลัยนาฎศิลป์ร้อยเอ็ด
-ชมการแสดงแสงสีเสียง สื่อผสม ชุด องค์เทพคุ้มเกล้า องค์เจ้าคุ้มเมือง เรืองรองเส็งประทีป
​-การแสดงของศิลปิน นุช วิลาวัลย์
 
นอกจากนักท่องเที่ยวผู้มาเที่ยวชมจะได้อิ่มเอมกับความหลากหลายของกิจกรรมต่าง ๆ ดังกล่าวแล้วยังสามารถสัมผัสกับเอกลักษณ์และบรรยากาศของเมืองสาเกตนคร ผ่านการเที่ยวชมสถานที่ท่องเที่ยวอันน่าสนใจอีกหลายแห่ง ได้แก่ บึงพลาญชัย บึงขนาดใหญ่กลางเมือง มีทัศนียภาพสวยงาม เป็นที่ประดิษฐานเสาหลักเมือง ซึ่งขุดพบเมื่อครั้งที่มีการขุดลอกบึงพลาญชัยในอดีต บ่อน้ำพิพัฒน์สัตยาใต้สระน้ำเก่าแก่ภายในหอพระไตรมิ่งเมือง วัดบึงพระลานชัย ( พระอารามหลวง ) พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติร้อยเอ็ด ซึ่งเดิมเป็นพิพิธภัณฑ์ประจำเมือง ที่จัดแสดงศิลปหัตถกรรมอีสาน โดยเฉพาะผ้าไหมและผ้าพื้นเมือง ปัจจุบันนับเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ที่ทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งในความดูแลของกรมศิลปากร
เดินทางไปสักการะ และชมความวิจิตรงดงามของ พระมหาเจดีย์ชัยมงคล ที่อำเภอหนองพอก ซึ่งเป็น 1 ใน 5 พระธาตุ ตามเส้นทาง "ไหว้พระธาตุอีสาน 4 เมือง รุ่งเรืองตลอดชีวิต" ที่จะให้อานิสงส์เสริมมงคลให้ชีวิตท่วมท้นชัยชนะอีกด้วย

ในช่วงเทศกาลแห่งการขอขมาและระลึกถึงพระคุณของพระแม่คงคาที่ใกล้จะมาถึงนี้ งานประเพณี"สมมาน้ำ คืนเพ็ง เส็งประทีป" ณ เมืองสาเกตนคร จะเป็นอีกหนึ่งจุดหมายที่รอต้อนรับผู้มาเยือนด้วยวิถีอีสานที่อบอุ่นและงดงาม สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ เทศบาลเมืองร้อยเอ็ด โทร 0 4351 1222 ต่อ 472
ททท. สำนักงานขอนแก่น โทร 0 4324 4498 - 9