(6 พ.ย. 67) นางสาวแพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี พร้อมด้วยนายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย นายมาริษ เสงี่ยมพงศ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และนายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง และคณะ เริ่มต้นภารกิจการเข้าร่วมการประชุมสุดยอดผู้นำแผนงานความร่วมมือทางเศรษฐกิจลุ่มแม่น้ำโขง (Greater Mekong Subregion Economic Cooperation Program Summit: GMS Summit) ครั้งที่ 8 และการประชุมผู้นำยุทธศาสตร์ความร่วมมือทางเศรษฐกิจอิรวดี-เจ้าพระยา-แม่โขง (Ayeyawady-Chao Phraya-Mekong Economic Cooperation Strategy: ACMECS) ครั้งที่ 10 ระหว่างวันที่ 6 - 7 พ.ย. 67 อย่างเป็นทางการ ณ นครคุนหมิง มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน
นายกรัฐมนตรี ได้หารือกับนายมาซาสึกุ อะซาคาวา (Mr. Masatsugu Asakawa) ประธานธนาคารพัฒนาเอเชีย (Asian Development Bank: ADB) สรุปสาระสำคัญดังนี้
• นายกรัฐมนตรีขอบคุณ ADB สำหรับการสนับสนุน โดยเฉพาะการให้ความช่วยเหลือไทยเพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจหลังการระบาดของโควิด-19 ภายใต้โครงการ COVID-19 Active Response and Expenditure Support Program (CARES) ADB สนับสนุนเงินกู้และความช่วยเหลือทางวิชาการต่าง ๆ รวมทั้งความช่วยเหลือทางเทคนิคแก่หน่วยงานของรัฐและรัฐวิสาหกิจ
ในด้านต่าง ๆ เช่น การขนส่ง พลังงาน เศรษฐศาสตร์มหภาค และนโยบายการคลัง
• การสนับสนุนของ ADB ช่วยให้ไทยสร้างรากฐานสำหรับการเติบโตอย่างยั่งยืนได้ และการให้ความช่วยเหลือด้านเงินกู้แก่ภาคเอกชน ถือเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจ และหวังว่า ADB จะร่วมกับสถาบันการเงินเฉพาะทางในการพัฒนาเครื่องมือทางการเงินเพื่อช่วยให้ SMEs เข้าถึงแหล่งเงินทุนได้
ไทยยึดหลัก 3Cs สร้างความเชื่อมโยง-เสริมขีดความสามารถ-สร้างประชาคมที่ดีขึ้น
เวลา 10.00 น. นายกรัฐมนตรี กล่าวถ้อยแถลงในการประชุมเต็มคณะ (Plenary Session) ของการประชุมระดับสุดยอดผู้นำ ครั้งที่ 8 แผนงานความร่วมมือทางเศรษฐกิจในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (GMS) โดยมีนายกรัฐมนตรีจากสาธารณรัฐประชาชนจีน ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา และสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม รวมถึงประธานธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB) สาระสำคัญ ดังนี้
นายกรัฐมนตรี กล่าวว่า ประเทศไทยยินดีที่ได้เข้าร่วมการประชุมที่สำคัญนี้ ร่วมกับผู้นำประเทศสมาชิก GMS และพันธมิตรเพื่อการพัฒนาในภูมิภาค เป็นก้าวสำคัญต่อการพัฒนาประเทศในอนุภูมิภาค
ลุ่มแม่น้ำโขง ทั้ง 6 ประเทศ ได้สะท้อนถึงความมุ่งมั่นที่จะสานต่อความร่วมมือและแสดงถึงความพร้อมในการเผชิญกับความท้าทายต่าง ๆ ในโลกร่วมกัน และย้ำว่าจะมุ่งสู่การเป็นประชาคมที่ดีกว่าเดิมด้วยการพัฒนา
ที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมที่เหมาะสมกับยุคสมัย และส่งเสริมให้ประเทศสมาชิกตระหนักถึงความสำคัญของการพัฒนา โดยใช้ประโยชน์จากนวัตกรรมและเทคโนโลยีเพื่อการเติบโตและความเจริญรุ่งเรืองร่วมกัน และนำไปสู่การยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ของคนทั่วทั้งอนุภูมิภาค ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายของประเทศไทยในการเป็นผู้ส่งเสริมสันติภาพและความมั่งคั่งร่วมกัน พร้อมยืนยันความมุ่งมั่นของไทยที่จะร่วมเสริมสร้างการพัฒนาร่วมกันของประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขงให้เป็นประชาคมที่เข้มแข็งและเจริญรุ่งเรืองยิ่งขึ้น ตามแผนงาน GMS คือ 3Cs ดังนี้
(1) ประเทศไทยได้เร่งสร้างความเชื่อมโยง (Connectivity) ให้เป็นรากฐานของการบูรณาการระดับภูมิภาค ซึ่งไทยมีความก้าวหน้าในการสร้างความเชื่อมโยงอย่างครอบคลุมทั้งภายในและระหว่างภูมิภาค อาทิ การเปิดให้บริการรถไฟระหว่างประเทศ เส้นทางกรุงเทพฯ - เวียงจันทน์ สปป. ลาว การพัฒนาท่าเรือแหลมฉบัง ระยะที่ 3 ที่ศรีราชา จ.ชลบุรี รวมทั้งแผนการก่อสร้างสนามบินล้านนา ที่ภาคเหนือ และสนามบินอันดามันในภาคใต้ ที่ จ.พังงา ใกล้กับ จ.ภูเก็ต
นอกจากนี้ นายกรัฐมนตรี ยินดีที่ประเทศสมาชิกได้กลับมาดำเนินการตามความตกลงว่าด้วยการขนส่งข้ามแดนในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขงระยะแรก (GMS Cross-Border Transport Agreement: CBTA) หลังจากหยุดชะงักไปชั่วคราวจากสถานการณ์โควิด-19 ซึ่งในระยะต่อไปจะต้องอาศัยความพยายามร่วมกันผ่านการพัฒนากฎระเบียบและความร่วมมือต่าง ๆ ในกลุ่มประเทศสมาชิกโดยเฉพาะอย่างยิ่งการยกระดับความเชื่อมโยงบริเวณชายแดน เพื่อให้การค้าและการคมนาคมขนส่งข้ามพรมแดนเป็นไปอย่างสะดวกรวดเร็ว ราบรื่นและไร้รอยต่อมากยิ่งขึ้น
(2) จะส่งเสริมขีดความสามารถในการแข่งขัน (Competitiveness) มุ่งเน้นการพัฒนาที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม สอดคล้องกับแนวทางของไทยที่ขับเคลื่อนไปสู่ยุคดิจิทัล ทั้งทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืน
โดยปัจจุบันประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมไร้เงินสด โดยมีการใช้เงินในระบบดิจิทัล ระบบพร้อมเพย์ สำหรับการรับและโอนเงิน และการชำระผ่าน QR Code ข้ามพรมแดนอย่างแพร่หลายแล้ว โดยเชื่อว่าเทคโนโลยีทางการเงินนี้ควบคู่ไปกับการพัฒนาอุตสาหกรรมให้ทันสมัย จะช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศและส่งเสริมสภาพแวดล้อมที่อำนวยต่อการสร้างนวัตกรรมใหม่ขึ้น
(3) เสริมสร้างประชาคม (Community) การสร้างความร่วมมืออย่างบูรณาการกับทุกภาคส่วน และขยายโครงข่ายการคุ้มครองทางสังคมให้ครอบคลุมประชาชนทุกคน ซึ่งประเทศไทยสนับสนุนยุทธศาสตร์ความเท่าเทียมทางเพศของกลุ่มประเทศ GMS ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายการพัฒนาแบบครอบคลุมของไทย และให้ความสำคัญต่อเยาวชนผ่านการส่งเสริมการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพและเท่าเทียม รวมทั้งการรักษาเสถียรภาพทางสังคม เพื่อความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชนในอนุภูมิภาคนี้
นายกรัฐมนตรี กล่าวต่อไปว่า ประเทศไทยยังเสริมสร้างความมั่นคงด้านสุขภาพอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะนโยบายสาธารณสุขของไทยที่ทำให้คนไทยมีสุขภาพดีขึ้น แต่รัฐบาลไทยก็ไม่หยุดนิ่งที่จะยกระดับและพัฒนานโยบายสาธารณสุขจาก “30 บาท รักษาทุกโรค” มาเป็น “30 บาท รักษาทุกที่” พร้อมขยายบริการสุขภาพมาตรฐานโดยใช้ระบบการแพทย์ทางไกล รวมถึงปรับปรุงการเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพให้เป็นดิจิทัล ซึ่งไทยพร้อมแบ่งปันประสบการณ์และแนวทางปฏิบัติที่ดีกับประเทศสมาชิก GMS ทั้งนี้ ประเทศไทยยืนยันความมุ่งมั่นต่อการดำเนินการตามวาระการพัฒนาที่ยั่งยืนแห่งสหประชาชาติ ค.ศ. 2030 ซึ่งได้ถูกบูรณาการในแผนการพัฒนาระดับต่าง ๆ ของประเทศไทยด้วยแล้ว เพื่อให้มั่นใจว่าความเจริญรุ่งเรืองของประชาคม GMS จะเกิดขึ้นอย่างยั่งยืน
ที่ประชุมได้ร่วมรับรองเอกสารผลลัพธ์การประชุม 2 ฉบับ ได้แก่
(1) ร่างแถลงการณ์ร่วมระดับผู้นำ 6 ประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ครั้งที่ 8 (Joint Summit Declaration)
(2) ร่างยุทธศาสตร์นวัตกรรมเพื่อการพัฒนาของอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง พ.ศ. 2573 แผนงาน GMS (Greater Mekong Subregion Innovation Strategy for Development 2030)
แก้ปัญหาใหญ่ 3 ด้านให้ประชาชน 200 ล้านคนในลุ่มน้ำภูมิภาคนี้
เวลา 14.00 น. นายกรัฐมนตรี กล่าวถ้อยแถลงในการประชุมผู้นำยุทธศาสตร์ความร่วมมือทางเศรษฐกิจอิรวดี – เจ้าพระยา – แม่โขง (Ayeyawady - Chao Phraya - Mekong Economic Cooperation Strategy: ACMECS) ครั้งที่ 10 โดยมีผู้นำของ 5 ประเทศ คือสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
เป็นประธานการประชุมฯ และนายกรัฐมนตรีจากราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา และสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม เข้าร่วม สาระสำคัญดังนี้
ประการที่ 1 ปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติ โดยเฉพาะการค้ายาเสพติดและอาชญากรรมทางไซเบอร์ ซึ่งตามรายงานของสำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ ในปี ค.ศ. 2023 เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีการยึดเมทแอมเฟตามีนมากถึง 170 ตัน และเคตามีน 22 ตัน ขณะเดียวกันอาชญากรรมทางไซเบอร์ยังได้กลายเป็นภัยคุกคามที่สำคัญในอนุภูมิภาค ที่ผ่านมา มีการรายงานความเสียหายทางเศรษฐกิจในประเทศไทยระหว่างเดือน มี.ค. 66 ถึง มี.ค. 67 มีมูลค่าสูงกว่า 1.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ประเทศไทยจึงขอสนับสนุนให้ประเทศสมาชิกใช้กลไกตามกรอบความร่วมมือต่าง ๆ อาทิ ปฏิบัติการแม่น้ำโขงปลอดภัย
ให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยเฉพาะการสกัดกั้นการนำเข้าสารตั้งต้นและเคมีภัณฑ์ในการผลิตยาเสพติด
การปราบปรามการผลิต การค้ายาเสพติด
ประการที่ 2 เรื่องมลพิษทางอากาศโดยเฉพาะฝุ่น PM2.5 ซึ่งช่วงเวลานี้ปัญหามลพิษทางอากาศเริ่มกลับมามีความรุนแรง ประชากรกว่า 200 ล้านคนในอนุภูมิภาค หรือ 650 ล้านคนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ต้องอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีค่ามลพิษทางอากาศสูงกว่าคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก ทำให้อายุขัยเฉลี่ยของประชาชนลดลงประมาณ 1.5 ปี และเพิ่มจำนวนผู้ป่วยโรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจ ประเทศไทยจึงมุ่งมั่นดำเนินความร่วมมือกับประเทศสมาชิกเพื่อลดจุดความร้อนตามแผนปฏิบัติการเชียงราย ค.ศ. 2017 เมื่อวันที่ 29 ต.ค. ที่ผ่านมา ไทยร่วมกับ สปป. ลาว และเมียนมา จัดพิธีเปิดตัว “ยุทธศาสตร์ฟ้าใส” เพื่อเป็นหนึ่งในต้นแบบความร่วมมือในการร่วมกันแก้ไขปัญหาหมอกควันข้ามแดนในภูมิภาคให้เป็นไปตามแผนปฏิบัติการเชียงราย และเพื่อบรรลุเป้าหมายการเป็นภูมิภาคอาเซียนที่ปลอดหมอกควันภายในปี ค.ศ. 2030
ประการที่ 3 เรื่องภัยพิบัติทางธรรมชาติที่มาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยในช่วงเดือน ก.ย. ที่ผ่านมา มีประชาชนกว่า 5 ล้านคนในอนุภูมิภาคต้องเผชิญกับผลกระทบจากไต้ฝุ่น “ยางิ” มีมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจสูงถึง 16,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นความเสียหายทางเศรษฐกิจที่ประชาชนได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง โดยไทยได้เสนอเอกสารแนวคิดเรื่องการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในภูมิภาคลุ่มน้ำโขง เป็นภาคผนวกเพิ่มเติมในแผนแม่บท ACMECS เพื่อเสริมสร้างความร่วมมือและเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการน้ำ ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว และเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างแท้จริง ไทยพร้อมเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมระดับเจ้าหน้าที่ ACMECS ในโอกาสแรก เพื่อร่วมกำหนดท่าทีในการบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ รวมทั้งใช้ประโยชน์จากทุกกรอบความร่วมมือในอนุภูมิภาคให้เกิดประโยชน์สูงสุด
• การประชุมผู้นำ ACMECS ถือเป็นการส่งสัญญาณสำคัญต่อประชาคมโลกว่า ท่ามกลางความขัดแย้งและการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ ACMECS พร้อมที่จะผนึกกำลังเป็นหนึ่งเดียวกันเพื่อเดินหน้าและกำหนดทิศทางขับเคลื่อนความร่วมมือเพื่อมุ่งสร้างโอกาส การพัฒนา และความเสมอภาคทางเศรษฐกิจให้แก่ประชาชน
• การสนับสนุนการสร้างประชาคมอาเซียน และการส่งเสริมการดำเนินการเพื่อบรรลุเป้าหมายตามวาระการพัฒนาที่ยั่งยืน ค.ศ. 2030 โดยไทยยึดมั่นที่จะมีบทบาทสร้างสรรค์ในการขับเคลื่อนความร่วมมือภายใต้กรอบ ACMECS บนพื้นฐานการเป็น “ผู้ส่งเสริมสันติภาพและความมั่งคั่งร่วมกัน”
• สนับสนุนการดำรงตำแหน่งประธาน ACMECS ของเมียนมาในวาระต่อไป พร้อมทำงานร่วมกับทุกประเทศสมาชิกในการเสริมสร้างจุดแข็งและศักยภาพที่หลากหลาย เพื่อกำหนดทิศทางความร่วมมือของ ACMECS ให้ก้าวไปข้างหน้าด้วยกัน เพื่อเป็นกลจักรสำคัญในการผลักดันเศรษฐกิจของอนุภูมิภาคและพร้อมที่จะเผชิญกับความท้าทายทุกรูปแบบ
ที่ประชุมได้ร่วมกันรับรองเอกสารผลลัพธ์การประชุม 2 ฉบับ ได้แก่
(1) ร่างปฏิญญาเวียงจันทน์ (Vientiane Declaration) ของการประชุมผู้นำ ACMECS ครั้งที่ 10
(2) ร่างเอกสารแนวคิด (Concept Note) เรื่องการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในภูมิภาคลุ่มน้ำโขง เป็นภาคผนวกเพิ่มเติมในแผนแม่บทฯ โดยประเทศไทยเป็นผู้เสนอ
ผลสำเร็จร่วมประชุมเวทีอนุภูมิภาค GMS-ACMECS
15.30 น. นายกรัฐมนตรี กล่าวถึงการเข้าร่วมประชุม GMS ครั้ง 8 และการประชุม ACMECS ครั้งที่ 10 เป็นการประชุมแบบพบกันเป็นครั้งแรก หลังสถานการณ์โควิด-19 เป็นโอกาสให้ได้พบหารือกับผู้นำหลายประเทศในภูมิภาค ได้แก่ จีน สปป. ลาว เวียดนาม เมียนมา กัมพูชา มีสาระสำคัญเกี่ยวกับการขับเคลื่อน และความร่วมมือในหลายด้านที่เป็นประโยชน์ต่อการดำรงชีวิต การพัฒนาคุณภาพชีวิต และความกินดีอยู่ดีของประชาชนในภูมิภาค เช่น น้ำท่วม ฝุ่นควัน อาชญากรรมข้ามชาติ ซึ่งมีประชากรในภูมิภาคนี้กว่า 200 ล้านคน
o ไทยจะมุ่งมั่นแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน และครั้งนี้มีผลสำเร็จหลายประการโดยเฉพาะประเด็นปัญหาข้ามพรมแดน อย่างยาเสพติดที่ได้รับความร่วมมือในการแก้ปัญหาร่วมกันอย่างจริงจังเป็นรูปธรรม และได้มีการประสานความร่วมมือในระดับรัฐมนตรีมากขึ้นอีกด้วย
o ไทยได้แสดงความมุ่งมั่นในการเสริมสร้างความมั่นคงด้านสุขภาพอย่างต่อเนื่อง โดยได้ยกระดับนโยบายสาธารณสุขจาก “30 บาท รักษาทุกโรค” เป็น “30 บาท รักษาทุกที่” และขยายการให้บริการสุขภาพมาตรฐานโดยใช้ระบบการแพทย์ทางไกล ไทยพร้อมแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับประเทศสมาชิก
o การพัฒนาระบบการเงินประเทศไทยได้ก้าวสู่ระบบโอนเงินไร้เงินสด เช่น การใช้พร้อมเพย์ และการใช้จ่ายผ่าน QR Code ระหว่างประเทศอีกด้วย
นายกรัฐมนตรี แสดงความยินดีกับนายโดนัลด์ ทรัมป์ ที่ชนะการเลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐฯ เชื่อว่าจะช่วยในเรื่องส่งออกของไทยให้ดีขึ้น เพราะโดนัลด์ ทรัมป์เน้นเรื่องเศรษฐกิจเป็นอย่างมากและประเทศไทยค้าขายกับสหรัฐฯ มีมูลค่าสูงมาก ดังนั้น น่าจะเป็นเรื่องที่ดีที่จะสานสัมพันธ์อันดีที่มีมาอย่างยาวนานไว้ และยืนยันว่าพร้อมผลักดัน Soft Power ของไทยไปสหรัฐอเมริกา อย่างเต็มที่