ตามที่ปรากฏรายงานสถานการณ์การปนเปื้อนของสารหนูในแหล่งน้ำธรรมชาติบริเวณแม่น้ำกก จังหวัดเชียงราย กรมอนามัยมีความห่วงใยในสุขอนามัยของพี่น้องประชาชน จึงขอความร่วมมือให้ทุกภาคส่วนเฝ้าระวังและประเมินความเสี่ยงในการนำน้ำมาใช้ ทั้งเพื่อการอุปโภคและบริโภค โดยยึดตามระดับปริมาณสารหนู (หน่วยมิลลิกรัมต่อลิตร) ดังรายละเอียดต่อไปนี้:

1. ระดับปลอดภัย (ไม่เกิน 0.010 มก./ลิตร)

ในระดับนี้ ประชาชนสามารถใช้น้ำได้อย่างปกติ ทั้งการบริโภค (ดื่ม ประกอบอาหาร หุงข้าว ล้างผักผลไม้) และการอุปโภคในครัวเรือน (อาบน้ำ ล้างจาน ซักผ้า รดน้ำพืชผัก) โดยยังคงอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัย

2. ระดับเฝ้าระวัง (มากกว่า 0.010 – 0.035 มก./ลิตร)

• ด้านการบริโภค: ไม่ควรนำมาดื่ม รวมถึงไม่ควรนำไปล้างผักผลไม้ หุงข้าว หรือใช้ทำอาหาร และไม่แนะนำให้สัตว์เลี้ยงกินน้ำจากแหล่งนี้ ควรเปลี่ยนไปใช้น้ำดื่มบรรจุขวดที่ได้มาตรฐานแทน

• ด้านการอุปโภค: ยังคงใช้ในครัวเรือนได้ เช่น อาบน้ำ ล้างจาน ซักผ้า หรือรดน้ำพืชผัก ข้อควรระวังสำคัญ: ผู้ปกครองควรดูแลเด็กเล็กอย่างใกล้ชิด มิให้กลืนน้ำเข้าสู่ร่างกายขณะอาบน้ำหรือแปรงฟัน

3. ระดับความเสี่ยงปานกลาง (0.036 – 0.099 มก./ลิตร)

• ด้านการบริโภค: ห้ามดื่มโดยเด็ดขาด รวมถึงห้ามใช้ประกอบอาหาร หุงข้าว หรือล้างผักผลไม้ และห้ามให้สัตว์เลี้ยงกินน้ำโดยตรง

• ด้านการอุปโภค: สามารถใช้ซักผ้า รีดผ้า หรือรดน้ำพืชผักได้ แต่ต้องเพิ่มความระมัดระวังสูงสุดในการอาบน้ำหรือแปรงฟัน เพื่อป้องกันการปนเปื้อนเข้าสู่ร่างกายทางช่องปาก

4. ระดับความเสี่ยงสูง (0.100 – 0.499 มก./ลิตร)

• ด้านการบริโภค: อันตรายต่อสุขภาพ ห้ามดื่มหรือใช้ประกอบอาหารทุกชนิด โดยเฉพาะผู้ใหญ่จะมีความเสี่ยงสะสมรุนแรงหากได้รับสารหนูเกิน 0.130 มก./ลิตร

• ด้านการอุปโภค: ใช้ในครัวเรือนทั่วไปได้ (อาบน้ำ/ซักผ้า) แต่ "ห้ามนำไปรดน้ำพืชผัก" เนื่องจากในระยะยาวอาจเกิดการสะสมของสารหนูในดินและปนเปื้อนเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารผ่านผลผลิตทางการเกษตร

5. ระดับวิกฤต (ตั้งแต่ 0.500 มก./ลิตร ขึ้นไป)

ในระดับความเข้มข้นนี้ ห้ามนำน้ำไปใช้ในทุกกิจกรรมโดยเด็ดขาด ทั้งการดื่ม กิน ประกอบอาหาร หรือกิจกรรมใดๆ ในครัวเรือน เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของชีวิต

บทสรุปและข้อแนะนำเพิ่มเติม กรมอนามัยขอเน้นย้ำให้ประชาชนยึดหลัก "3 รู้ อยู่รอด" เพื่อสุขภาวะที่ดี ได้แก่ การรู้ถึงสถานการณ์น้ำในพื้นที่, การรู้ถึงวิธีป้องกันตนเอง และการรู้ถึงสถานะสุขภาพของตนเอง หากมีอาการผิดปกติเกิดขึ้นหลังการสัมผัสหรือใช้น้ำ ให้รีบพบแพทย์ทันที

เพื่อความมั่นใจ หากท่านไม่ทราบผลตรวจคุณภาพน้ำในพื้นที่ของตนเอง แนะนำให้เลี่ยงการนำน้ำจากแหล่งธรรมชาติมาบริโภค และเปลี่ยนมาใช้น้ำดื่มบรรจุขวดที่ได้รับมาตรฐาน อย. เป็นการชั่วคราว