ตามที่ปรากฏรายงานข่าวเกี่ยวกับแถลงการณ์สิ้นสุดภารกิจ (End of Mission Statement) ภายหลังการเยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการของนาย Tom Andrews ผู้เสนอรายงานพิเศษแห่งสหประชาชาติว่าด้วยสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในกัมพูชา (UN Special Rapporteur on the situation of human rights in Cambodia) ระหว่างวันที่ 20–31 กรกฎาคม 2569 ซึ่งมีการพาดพิงถึงประเทศไทยในบริบทของสถานการณ์ไทย–กัมพูชา นั้น

1. ไทยรับทราบแถลงการณ์ดังกล่าว และขอย้ำอีกครั้งว่า ความขัดแย้งระหว่างสองประเทศที่นำมาสู่ผลกระทบต่าง ๆ ไม่ใช่ความขัดแย้งที่เริ่มโดยฝ่ายไทย แต่มาจากการโจมตีเป้าหมายพลเรือนในไทยโดยฝ่ายกัมพูชา
    
2. กรณีที่ผู้เสนอรายงานพิเศษฯ อ้างว่ามีผู้พลัดถิ่นภายในประเทศชาวกัมพูชา (Internally Displaced Persons: IDPs) จำนวน 650,000 คน นั้น ไทยขอชี้แจงว่า จำนวนที่กล่าวอ้างนั้น ในความเป็นจริง ส่วนหนึ่งเป็นชาวกัมพูชาที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ซึ่งไทยเคยเปิดให้เป็นพื้นที่พักพิงชั่วคราวในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1970 อันเป็นการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมจากไทย อย่างไรก็ดี ภายหลังสถานการณ์คลี่คลายแล้ว กลุ่มบุคคลดังกล่าวมิได้ย้ายออกจากพื้นที่ แม้ว่าฝ่ายไทยได้ทำการประท้วงฝ่ายกัมพูชาหลายครั้งแล้วก็ตาม จึงถือเป็นกลุ่มบุคคลที่รุกล้ำเข้ามาในเขตแดนไทย และไม่เข้านิยามของการเป็นผู้พลัดถิ่นภายในประเทศ (IDPs)
    
3. ไทยเห็นว่า ประเด็นเรื่องสิทธิในการเดินทางกลับคืนสู่มาตุภูมิ (right of return) ไม่ควรถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ทางการเมืองหรือเพื่อการประชาสัมพันธ์ในลักษณะโฆษณาชวนเชื่อ มากกว่าการคำนึงถึงหลักมนุษยธรรมอย่างแท้จริง ทั้งนี้ รัฐบาลกัมพูชามีหน้าที่รับผิดชอบการดูแลและคุ้มครองประชาชนของตนที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้ง จนต้องพลัดถิ่นภายในกัมพูชา ทั้งในด้านสิทธิในชีวิตและความปลอดภัย และการให้หลักประกันว่า กลุ่มบุคคลดังกล่าว โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง สามารถเข้าถึงที่พักพิงที่เหมาะสม มาตรฐานการครองชีพที่เพียงพอ อาหาร น้ำสะอาด สุขาภิบาล และบริการด้านสาธารณสุขที่จำเป็น
    
4. สำหรับกรณีแรงงานกัมพูชาที่เดินทางกลับจากประเทศไทย ซึ่งผู้เสนอรายงานพิเศษฯ อ้างว่ามีจำนวน 900,000 คน ไทยขอชี้แจงว่า แรงงานกัมพูชาที่เดินทางกลับประเทศภายหลังเกิดสถานการณ์ข้อพิพาทบริเวณชายแดนไทย–กัมพูชา ประกอบด้วยทั้งผู้ที่ได้รับอนุญาตให้ทำงานอย่างถูกต้องตามกฎหมายและผู้ที่ลักลอบเข้ามาทำงาน โดยแรงงานดังกล่าวเดินทางกลับกัมพูชาโดยสมัครใจภายหลังการเชิญชวนของรัฐบาลกัมพูชา ทั้งนี้ รัฐบาลไทยได้ให้คำมั่นมาโดยตลอดว่าให้ความสำคัญกับการดูแลความปลอดภัยของแรงงานกัมพูชาในไทย และไม่เคยมีนโยบายที่จะผลักดันแรงงานกัมพูชาออกจากประเทศแต่อย่างใด
    
5. ขอย้ำว่า ไทยให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน รวมทั้งการเคารพกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ โดยที่ผ่านมา ไทยได้ให้ความร่วมมือกับกลไกพิเศษภายใต้คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (Human Rights Council: HRC) มาอย่างต่อเนื่อง และได้มีคำชี้แจงเรื่องนี้ต่อกลไกดังกล่าว ซึ่งได้รับการบันทึกอย่างเป็นทางการไว้แล้ว สอดคล้องกับความมุ่งมั่นของประเทศไทยในการส่งเสริมความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนตามพันธกรณีระหว่างประเทศ
    
6. ไทยเห็นว่า กลไกพิเศษภายใต้คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ควรยึดมั่นในหลักความเป็นกลาง ความเที่ยงธรรม และการพิจารณาข้อมูลจากแหล่งที่น่าเชื่อถือและสามารถตรวจสอบได้ รวมทั้งคำนึงถึงข้อเท็จจริงและมุมมองจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้านและครอบคลุม เพื่อให้การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนเป็นไปอย่างสมดุล และสอดคล้องกับอาณัติของกลไกพิเศษอย่างแท้จริง
    
7. ไทยพร้อมที่จะมองไปข้างหน้าและฟื้นฟูความสัมพันธ์กับกัมพูชา อย่างไรก็ดี การดำเนินการดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมืออย่างจริงจังและจริงใจจากฝ่ายกัมพูชาด้วย โดยร่วมกันสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการฟื้นฟูความสัมพันธ์ผ่านการปฏิบัติตามแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement) วันที่ 27 ธันวาคม 2568 อย่างเคร่งครัด รวมถึงการลดระดับความตึงเครียด และการงดเว้นการกระทำหรือการกล่าวหาที่เป็นการยั่วยุและอาจก่อให้เกิดความเข้าใจผิดหรือบั่นทอนความไว้วางใจ เพื่อเปิดทางสู่การแก้ไขประเด็นที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงตามแนวชายแดนด้วยสันติวิธี ผ่านกลไกทวิภาคีร่วมกันต่อไป

Statement: Regarding the Statement by Mr. Tom Andrews, the United Nations Special Rapporteur on the Situation of Human Rights in Cambodia

Following media reports concerning the End of Mission Statement issued at the conclusion of the visit to Cambodia by Mr. Tom Andrews, the United Nations Special Rapporteur on the Situation of Human Rights in Cambodia, during 20–31 July 2026, which references Thailand in the context of the Thailand–Cambodia situation, Thailand would like to make the following clarifications:

1. Thailand notes the aforementioned Statement and wishes to reiterate that the conflict between the two countries, resulting in various impacts, was not initiated by Thailand, but resulted from indiscriminate attacks by the Cambodian side targeting civilian areas in Thailand.
    
2. Regarding the Special Rapporteur’s reference to the alleged 650,000 Internally Displaced Persons (IDPs) in Cambodia, the fact remains that a portion of the figure were Cambodians residing in areas Thailand previously opened up as temporary shelters in the late 1970s as part of its humanitarian assistance. However, following improvements to their situation, these individuals did not return to Cambodia despite repeated protests formally lodged by the Thai side with the Cambodian side. Therefore, they constitute individuals who had encroached on Thai territory and do not fall within the definition of an IDP.
    
3. Thailand is of the view that the right of return should not be exploited for political purposes or propaganda, but upheld alongside genuine humanitarian concerns and principles. In this regard, the Cambodian Government has the responsibility to care for and protect its citizens affected by conflict resulting in internal displacement within Cambodia, particularly concerning their right to life and safety. Cambodia also has an obligation to ensure that such individuals, especially the vulnerable ones, have access to adequate shelter, standard of living, food, clean water, sanitation and essential public health services.
    
4. With regard to Cambodian migrant workers returning from Thailand, which the Special Rapporteur alleged that the number amounted to 900,000 persons, in fact, the Cambodian workers who returned home included both legally employed workers and those who had entered and worked in Thailand illegally. These workers returned to Cambodia voluntarily following calls made by the Cambodian Government itself. The Thai Government has always stated its commitment to ensuring the safety of Cambodian migrant workers in Thailand and has never had a policy to expel these migrant workers from the country.
    
5. Thailand reaffirms its commitment to the promotion and protection of human rights, as well as respect for international humanitarian law. Thailand has consistently cooperated with the Special Procedures under the United Nations Human Rights Council (HRC) and has already provided relevant explanations to the said mechanism, which have been officially recorded. This reflects Thailand’s commitment to promoting transparency, accountability and the protection of human rights in accordance with its international obligations.
    
6. Thailand is of the view that the Special Procedures under the United Nations Human Rights Council should uphold the principles of independence, impartiality and objectivity, while taking into consideration information from credible and verifiable sources, as well as facts and perspectives from all sides in a comprehensive and fair manner. This is essential to ensuring that human rights assessments are balanced and consistent with the mandates of the Special Procedures.
    
7. Thailand is ready to look forward and rebuild relations with Cambodia. However, such efforts require genuine and sincere cooperation from Cambodia. Both parties should work together to create a conducive environment through the strict implementation of the Joint Statement of 27 December 2025, including the reduction of tensions and refraining from actions or allegations that may be provocative, create misunderstandings, or undermine mutual trust. This would pave the way for addressing issues relating to border security through peaceful means and continued engagement through bilateral mechanisms.