ในยุคที่โลกออนไลน์กลายเป็นพื้นที่หลักในการใช้ชีวิตและการทำธุรกิจ ปัญหา "อาชญากรรมทางเทคโนโลยี" หรือภัยจากมิจฉาชีพไซเบอร์ก็ทวีความรุนแรงและซับซ้อนขึ้นทุกวัน โดยเฉพาะการแฝงตัวมาในรูปแบบของ "โฆษณาชวนเชื่อ" บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียยอดนิยม ที่สร้างความเสียหายต่อทรัพย์สินของประชาชนอย่างมหาศาล
    เพื่อตัดรากถอนโคนปัญหานี้อย่างจริงจัง ล่าสุดเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2569 ได้มีการประกาศใช้ มาตรการป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยี สำหรับผู้ใช้บริการสื่อสังคมออนไลน์ (ฉบับที่ 2) ภายใต้ พ.ร.ก. มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญในการล้อมคอกมิจฉาชีพ และยัดเยียดความรับผิดชอบให้แก่ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มระดับโลก ซึ่งให้บังคับใช้เมื่อพ้นกำหนด 180 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป ดังนั้น มาตรการนี้จะเริ่มมีผลบังคับใช้จริงในวันที่ 1 พฤศจิกายน 2569

สาระสำคัญของมาตรการฉบับใหม่: บังคับ "ยืนยันตัวตน" ก่อนลงโฆษณา

    หัวใจสำคัญของมาตรการฉบับที่ 2 นี้ มุ่งเน้นไปที่การ "ควบคุมและตรวจสอบต้นตอ" ของโฆษณา โดยกำหนดให้แพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ขนาดใหญ่ เช่น Facebook, Instagram, TikTok รวมถึงแพลตฟอร์มอื่น ๆ มีหน้าที่ทางกฎหมายในการตรวจสอบและยืนยันตัวตน (KYC - Know Your Customer) ของผู้ลงโฆษณาอย่างเข้มงวดก่อนที่จะอนุญาตให้เผยแพร่โฆษณาสู่สาธารณะ  ด้วยวิธีการใด วิธีการหนึ่ง ดังนี้

 ตรวจสอบเอกสารแสดงตัวตน และตรวจสอบว่าผู้ลงโฆษณาเป็นเจ้าของเอกสารจริง โดยเอกสารดังกล่าวต้องออกโดยหน่วยงานรัฐและสามารถตรวจสอบได้

 ใช้ระบบพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล (Digital ID) ที่มีมาตรฐานตามที่คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์กำหนด

กฎเหล็ก: หากผู้ลงโฆษณาไม่ผ่านการตรวจสอบการแสดงตัวตน หรือใช้ข้อมูลเท็จ แพลตฟอร์มจะต้องปฏิเสธการให้บริการโฆษณานั้นทันที

แพลตฟอร์มต้องปรับตัวอย่างไร?

    “ผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์” ต้องพิสูจน์ตัวตนผู้ทำโฆษณาทุกครั้ง ก่อนประกาศโฆษณา ด้วยวิธีการใด วิธีการหนึ่ง 

• ตรวจสอบเอกสารอย่างจริงจัง: ต้องมีการเรียกตรวจเอกสารทางกฎหมาย เช่น บัตรประจำตัวประชาชน (สำหรับบุคคลธรรมดา) หรือหนังสือรับรองการจดทะเบียนพาณิชย์ (สำหรับนิติบุคคล)

• ระบบตรวจสอบใบหน้าและความเชื่อมโยง: ใช้เทคโนโลยีป้องกันการสวมสิทธิ์ (Biometric Verification) เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ขอลงโฆษณามีตัวตนอยู่จริงและเป็นเจ้าของข้อมูลนั้น ๆ

• บันทึกประวัติเพื่อการสืบสวน: แพลตฟอร์มต้องจัดเก็บข้อมูลประวัติของผู้ลงโฆษณาอย่างเป็นระบบ เพื่อส่งมอบให้เจ้าหน้าที่รัฐใช้เป็นหลักฐานในการดำเนินคดีได้อย่างรวดเร็วหากเกิดการหลอกลวงขึ้น

ประโยชน์ที่ประชาชนและผู้บริโภคจะได้รับ

 การขยับตัวทางกฎหมายในครั้งนี้ส่งผลบวกต่อผู้ใช้งานทั่วไปในหลายมิติ
    🔺ลดเพจปลอม/โฆษณาหลอกลวง โฆษณาประเภท "ลงทุนผลตอบแทนสูงเกินจริง" เพจกู้เงินนอกระบบ หรือการขายสินค้าหนีภาษี/ของปลอม จะลดลงอย่างมีนัยสำคัญ เพราะมิจฉาชีพไม่สามารถปกปิดตัวตนได้อีกต่อไป
   🔺เพิ่มความมั่นใจในการซื้อสินค้า ผู้บริโภคสามารถกลั่นกรองได้ง่ายขึ้นว่าโฆษณาที่เห็นมาจากร้านค้าที่มีตัวตนจริง ไม่ใช่เพจผีที่เปิดมาเพื่อโกงแล้วปิดหนี
   🔺การติดตามดำเนินคดีที่รวดเร็ว เมื่อเกิดเหตุฉ้อโกง เจ้าหน้าที่ตำรวจไซเบอร์สามารถขอข้อมูลยืนยันตัวตนจากแพลตฟอร์มเพื่อออกหมายจับได้ทันที ไม่ต้องเสียเวลาแกะรอยจากบัญชีม้าหรือโปรไฟล์อวตาร

มาตรการป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ 2) ประจำวันที่ 5 พฤษภาคม 2569 นี้ ไม่เพียงแต่เป็นการปกป้องประชาชนจากการถูกหลอกลวงเท่านั้น แต่ยังเป็นการส่งสัญญาณเตือนไปยังแพลตฟอร์มข้ามชาติว่า "จะทำกำไรจากค่าโฆษณา โดยละเลยความปลอดภัยของผู้ใช้งานไม่ได้อีกต่อไป"

อย่างไรก็ตาม แม้ว่ากฎหมายจะเข้มงวดขึ้น แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ "ภูมิคุ้มกันดิจิทัล" ของตัวผู้ใช้งานเอง ที่ต้องตระหนักรู้ เท่าทันเทคโนโลยี และคิดวิเคราะห์อย่างรอบคอบก่อนการโอนเงินหรือให้ข้อมูลส่วนตัวในทุกกรณี เพราะในโลกไซเบอร์ ความระมัดระวังคือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด