ปัญหายาเสพติดเป็นภัยคุกคามความมั่นคงรูปแบบใหม่ที่สร้างความเสียหายให้กับสังคมไทยอย่างมหาศาล ในปัจจุบัน ขบวนการค้ายาเสพติดข้ามชาติมักใช้เส้นทางธรรมชาติและแนวชายแดนในการลักลอบลำเลียงของกลางเข้ามายังพื้นที่ตอนในของประเทศ ทำให้ "กองกำลังทหาร" กลายมาเป็นกลไกสำคัญในด่านแรกที่ต้องทำหน้าที่เป็นรั้วมนุษย์คอยตรวจตราและหยุดยั้งวงจรยานรกนี้ก่อนจะแพร่กระจายสู่ชุมชน

หน้าที่และภารกิจหลักของกองกำลังทหาร

      แม้ว่าหน้าที่หลักของทหารคือการป้องกันประเทศจากการรุกรานทางทหาร แต่ภายใต้บริบทความมั่นคงยุคใหม่ กองทัพได้รับมอบหมายภารกิจสำคัญในการ "ป้องกัน สกัดกั้น และปราบปรามยาเสพติด" ตามแนวชายแดน โดยมีขอบเขตงานหลักดังนี้

• การลาดตระเวนและเฝ้าตรวจ: การจัดกำลังเดินเท้าและใช้เทคโนโลยีตรวจการณ์ ตรวจสอบเส้นทางธรรมชาติ ช่องทางขนย้าย รวมถึงพื้นที่ป่าเขาตามแนวตะเข็บชายแดน

• การจัดตั้งจุดตรวจ/จุดสกัด: ตั้งด่านบนเส้นทางยุทธศาสตร์ที่คาดว่าจะเป็นเส้นทางลำเลียงหลักเพื่อคัดกรองรถยนต์และบุคคลต้องสงสัย

• การปฏิบัติการข่าวกรอง: การฝังตัวและประสานงานกับเครือข่ายภาคประชาชนในพื้นที่เพื่อสืบทราบข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับกลุ่มผู้ค้าและช่วงเวลาการเคลื่อนย้าย

• การบูรณาการร่วมกับหน่วยงานอื่น: ทำงานประสานงานร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) ฝ่ายปกครอง และตำรวจภูธรในพื้นที่

ความสำคัญ: ทำไมทหารต้องเป็นด่านหน้า?

     แนวชายแดนของประเทศไทยมีระยะทางยาวหลายพันกิโลเมตร ข้ามผ่านทั้งภูมิประเทศที่เป็นป่าทึบ เขาสูงชัน และแม่น้ำสายใหญ่ ซึ่งเป็นข้อจำกัดที่เจ้าหน้าที่พลเรือนหรือตำรวจทั่วไปอาจไม่ได้รับการฝึกฝนมาให้รับมือกับสภาวะทุรกันดารเหล่านี้

      กองกำลังทหารมีความพร้อมทางด้านยุทธวิธี มีอาวุธยุทโธปกรณ์ มีความเชี่ยวชาญการดำรงชีพในป่า และสามารถจัดกำลังซุ่มโจมตีหรือปะทะกับกลุ่มขบวนการค้ายาเสพติดที่มีอาวุธครบมือได้อย่างมีประสิทธิภาพ การตัดวงจรยาเสพติดตั้งแต่แนวชายแดนจึงช่วยลดภาระการปราบปรามในเขตเมืองและลดปริมาณยาเสพติดที่จะหลุดรอดไปถึงเยาวชนได้เป็นจำนวนมาก

หน่วยงานทหารที่ทำหน้าที่สกัดกั้นยาเสพติด

      กองทัพบกและกองทัพเรือได้มีการจัดตั้งกองกำลังป้องกันชายแดนและหน่วยงานเฉพาะกิจครอบคลุมทั่วประเทศ โดยมีหน่วยงานหลักๆ ที่มีบทบาทเด่นชัด ดังนี้

    1. หน่วยบัญชาการสกัดกั้นและปราบปรามยาเสพติดฯ (นบ.ยส.) เป็นหน่วยงานบูรณาการระดับยุทธวิธีที่ตั้งขึ้นมาเพื่อเป้าหมายนี้โดยเฉพาะ เช่น นบ.ยส.35 (รับผิดชอบชายแดนภาคเหนือ) และ นบ.ยส.24 (รับผิดชอบชายแดนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) โดยทำงานร่วมกับกองกำลังป้องกันชายแดนในพื้นที่
    2. กองกำลังป้องกันชายแดนกองทัพบก
        กองกำลังผาเมือง: รับผิดชอบพื้นที่ชายแดนภาคเหนือตอนบน (เชียงใหม่ เชียงราย พะเยา น่าน อุตรดิตถ์) ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญและเป็นเส้นทางหลักของพื้นที่สามเหลี่ยมทองคำ
        กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี: รับผิดชอบพื้นที่ชายแดนภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนตามแนวลำน้ำโขง
        กองกำลังสุรนารี: รับผิดชอบพื้นที่ชายแดนภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง
        กองกำลังเฉพาะกิจทหารพราน: เป็นกองกำลังกึ่งทหารที่กระจายอยู่ทุกกองกำลังชายแดน มีความคล่องตัวสูงและชำนาญพื้นที่ป่าเขาเป็นพิเศษ เช่น หน่วยเฉพาะกิจไชยานุภาพ หรือหน่วยเฉพาะกิจทัพเจ้าตาก
    3. หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง (นรข.) ของกองทัพเรือ มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการสกัดกั้นการลำเลียงยาเสพติดทางน้ำ โดยใช้เรือตรวจการณ์ความเร็วสูงลาดตระเวนสกัดจับขบวนการที่ใช้เรือกีบหรือเรือหางยาวขนยาเสพติดข้ามแม่น้ำโขงมาจากฝั่งประเทศเพื่อนบ้าน

ตัวอย่างสถานการณ์และความสำเร็จล่าสุด (มิถุนายน 2569)
     จากนโยบายเพิ่มความเข้มงวดสกัดกั้นยาเสพติดอย่างต่อเนื่อง ในช่วงต้นเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2569 กองกำลังทหารสามารถเปิดปฏิบัติการและทำภารกิจสำเร็จในหลายพื้นที่สำคัญ

     เหตุการณ์ยิงปะทะที่ อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ (8 มิถุนายน 2569) กองกำลังผาเมือง โดยหน่วยเฉพาะกิจไชยานุภาพ ร่วมกับกองร้อยทหารพราน 3207 ได้จัดกำลังซุ่มเฝ้าตรวจบริเวณเส้นทางธรรมชาติบ้านดอยจันทร์ ตำบลม่อนปิ่น อำเภอฝาง หลังสืบทราบข่าวว่าจะมีการลักลอบขนยาเสพติดข้ามแดน จนกระทั่งรุ่งสางพบกลุ่มชายฉกรรจ์ 3-4 คนเดินฝ่าความมืดเข้ามา เมื่อเจ้าหน้าที่แสดงตัวขอตรวจค้น ฝ่ายตรงข้ามเปิดฉากยิงใส่เพื่อเปิดทางหนี จนเกิดการปะทะกันนาน 5 นาที ผลการปฏิบัติฝ่ายทหารปลอดภัย สามารถวิสามัญฆาตกรรมกลุ่มผู้ค้าได้ 2 ศพ และตรวจยึดยาบ้าได้จำนวน 200,000 เม็ด พร้อมฝิ่นดิบและยาไอซ์อีกจำนวนหนึ่ง

     การสกัดจับล็อตใหญ่ริมแม่น้ำโขง จ.บึงกาฬ (7 มิถุนายน 2569) กองกำลังสุรศักดิ์มนตรี ร่วมกับกองร้อยเฉพาะกิจทหารพราน 2108 และหน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำน้ำโขง (นรข.) ได้ตรวจพบเรือต้องสงสัยแล่นข้ามฝั่งมาจากประเทศเพื่อนบ้าน และมีรถกระบะมารับของบริเวณริมฝั่งโขง พื้นที่ อ.บุ่งคล้า จ.บึงกาฬ เจ้าหน้าที่จึงทำการไล่ล่าและสกัดจับรถคันดังกล่าวได้สำเร็จ ตรวจค้นภายในแคปรถพบยาบ้าล็อตใหญ่ซุกซ่อนรวมกว่า 2,000,000 เม็ด พร้อมจับกุมผู้ต้องหาขับรถได้ 1 ราย

ความสำเร็จเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความพร้อม ความเสียสละ และความตื่นตัวของกองกำลังทหารชายแดนที่ไม่เคยย่อท้อต่ออุปสรรค เพื่อปกป้องคนในชาติให้รอดพ้นจากภัยยาเสพติด

สำหรับผู้ที่สนใจติดตามภาพบรรยากาศการปฏิบัติหน้าที่และการแถลงผลงานการจับกุมของเจ้าหน้าที่ สามารถรับชมเพิ่มเติมได้จาก คลิปรายงานข่าวทหารพรานสกัดยาเสพติดแนวชายแดน ซึ่งวิดีโอนี้แสดงให้เห็นถึงความเข้มข้นในภารกิจช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมาและการบูรณาการกำลังเข้าตรวจยึดยาเสพติดล็อตใหญ่ในพื้นที่ภาคเหนือ