ช่วงเวลาจัดงาน: ช่วงเดือนกันยายน – ตุลาคม (เริ่มตั้งแต่ผึ่งบวบจนถึงวันออกพรรษา)

“ประเพณีตานก๋วยสลาก” หรือที่รู้จักในชื่อ "ตานสลาก" หรือ "กิ๋นก๋วยสลาก" เป็นประเพณีเก่าแก่ที่สืบทอดกันมาเนิ่นนานในดินแดนล้านนาทางภาคเหนือของไทย คำว่า "ตาน" หมายถึง การถวายทาน ส่วน "ก๋วย" หมายถึง ตะกร้าหรือชะลอมที่สานจากไม้ไผ่ และ "สลาก" หมายถึง สลากภัต ประเพณีนี้คือการทำบุญสลากภัตตามวิถีชาวเหนือ เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษ ญาติพี่น้องผู้ล่วงลับ รวมถึงเจ้ากรรมนายเวร และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย

รากเหง้า คติความเชื่อ และความสามัคคี

ประเพณีนี้มีรากฐานมาจากเรื่องราวในพุทธประวัติและคติความเชื่อเรื่องความกตัญญูและการส่งบุญกุศลไปให้ผู้ที่ล่วงลับไปสู่ภพภูมิที่ดี นอกจากนี้ยังแฝงไปด้วยอุบายในการสร้างความสามัคคีในชุมชน เพราะเมื่อถึงวันจัดงาน ชาวบ้านจากหมู่บ้านต่างๆ (เรียกว่า หัววัด) จะเดินทางไปมารหาสู่เพื่อร่วมทำบุญและอวยพรให้แก่กัน เกิดการแลกเปลี่ยนและผูกสัมพันธ์อันดีระหว่างชุมชน

เอกลักษณ์ของ "ก๋วยสลาก" และพิธีกรรม

ในวันงาน ชาวบ้านจะจัดเตรียม "ก๋วยสลาก" ซึ่งตกแต่งอย่างสวยงาม มีลักษณะหลักๆ 2 ประเภท คือ

1. ก๋วยน้อย: เป็นชะลอมเล็กๆ สำหรับทำบุญทั่วไป อุทิศให้ญาติผู้ล่วงลับ ภายในบรรจุข้าวสาร อาหารแห้ง พริก หอม กระเทียม กล้วย อ้อย ขนมพื้นบ้าน และของใช้จำเป็น

2. สลากโชค (สลากโชคลาภ): เป็นสลากขนาดใหญ่ มักทำเป็นรูปทรงปราสาทหรือต้นไม้สูงใหญ่ จัดทำขึ้นโดยครอบครัวที่มีกำลังทรัพย์หรือทำร่วมกันในเครือญาติ เพื่ออุทิศให้แก่บรรพบุรุษที่เป็นหัวหน้าครอบครัว หรือเพื่อสร้างอานิสงส์ใหญ่ให้แก่ตนเองในอนาคต

ขั้นตอนพิธีการจับสลาก: ก่อนเริ่มพิธี เจ้าของก๋วยสลากจะนำ "เส้นสลาก" (ในอดีตทำจากใบลาน ปัจจุบันใช้กระดาษ) ที่เขียนชื่อของตนเองและชื่อผู้ที่ต้องการอุทิศส่วนกุศลไปให้ ไปกองรวมกันไว้ที่หน้าพระอุโบสถ จากนั้นจะมีการรวบรวมและแจกจ่ายเส้นสลากเหล่านั้นให้แก่พระภิกษุและสามเณรที่มาร่วมพิธีโดยการจับสลาก

เมื่อพระภิกษุหรือสามเณรได้รับเส้นสลากใบใด ก็จะเดินไปตามหา "ก๋วยสลาก" ที่มีหมายเลขหรือชื่อตรงกันตามที่ชาวบ้านตั้งไว้ เมื่อพบกันแล้ว พระคุณเจ้าจะทำการสวดเจริญพระพุทธมนต์และให้พรแก่ญาติโยม เป็นอันเสร็จพิธีที่เปี่ยมไปด้วยรอยยิ้มและความอิ่มบุญ

ประเพณีตานก๋วยสลาก จึงเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่งดงาม สะท้อนให้เห็นถึงความศรัทธาอันมั่นคงในบวรพระพุทธศาสนา ความกตัญญูกตเวทิตาต่อผู้มีพระคุณ และเป็นสายใยผูกพันความสามัคคีของคนในท้องถิ่นล้านนาให้แน่นแฟ้นสืบไปสม่ำเสมอทุกปี