ช่วงเวลาจัดงาน: 13 – 15 เมษายน ของทุกปี

“ประเพณีสงกรานต์” เป็นประเพณีฉลองการขึ้นปีใหม่ของไทยมาแต่โบราณ คำว่า "สงกรานต์" มาจากภาษาสันสกฤตที่แปลว่า "การย้ายที่" หรือ "การก้าวขึ้น" หมายถึงการที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนย้ายจากราศีมีนเข้าสู่ราศีเมษ ซึ่งถือเป็นการเริ่มต้นปีใหม่ตามสุริยคติ นอกจากนี้ ประเพณีสงกรานต์ของไทยยังได้รับการขึ้นทะเบียนจากองค์การ UNESCO ให้เป็น มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ (Intangible Cultural Heritage) อีกด้วย

คุณค่าและความสำคัญ

แม้ในปัจจุบันภาพจำของวันสงกรานต์จะเป็นเทศกาลสาดน้ำที่สนุกสนาน แต่หัวใจสำคัญที่แท้จริงของประเพณีนี้คือ "ความกตัญญูและการเริ่มต้นใหม่" เป็นช่วงเวลาที่สถาบันครอบครัวจะได้กลับมารวมตัวกันอย่างพร้อมหน้า ญาติพี่น้องที่ไปทำงานในต่างถิ่นจะเดินทางกลับภูมิลำเนาเพื่อกราบไหว้ผู้ใหญ่ และร่วมทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับ

กิจกรรมหลักและพิธีกรรมสำคัญ

1. การทำบุญตักบาตรและก่อเจดีย์ทราย: ในเช้าวันที่ 13 เมษายน (วันมหาสงกรานต์) ชาวพุทธจะเข้าวัดทำบุญ นำอาหารไปถวายพระสงฆ์ และมีการ "ขนทรายเข้าวัด" เพื่อก่อเป็นเจดีย์ทราย ซึ่งมีความเชื่อว่าเป็นการคืนเศษดินทรายที่ติดเท้าเราออกจากวัดตลอดทั้งปี

2. การสรงน้ำพระ: เป็นการนำน้ำอบน้ำปรุง (น้ำลอยดอกไม้และเครื่องหอม) ไปรดสรงที่องค์พระพุทธรูปเพื่อความเป็นสิริมงคลต้อนรับปีใหม่

3. การรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่: กิจกรรมสร้างความสัมพันธ์ในครอบครัว โดยลูกหลานจะนำน้ำอบน้ำปรุงไปรดที่มือของพ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย หรือผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือ เพื่อขอขมาในสิ่งที่เคยล่วงเกิน และขอพรเพื่อเป็นมงคลชีวิต

4. การเล่นสาดน้ำ: หลังจากเสร็จสิ้นพิธีกรรมทางศาสนาและครอบครัวแล้ว จึงจะเป็นการเล่นสาดน้ำและทาแป้งเพื่อความสนุกสนาน ซึ่งน้ำที่ใช้สาดกันนั้นเปรียบเสมือนการอวยพรให้มีความร่มเย็นเป็นสุข และช่วยคลายความร้อนในเดือนที่ร้อนที่สุดของปี

ประเพณีสงกรานต์จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่เทศกาลท่องเที่ยวอันโด่งดัง แต่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่หล่อหลอมความรัก ความผูกพัน และความเอื้ออาทรของคนในสังคมไทยให้แน่นแฟ้นสืบไปสม่ำเสมอทุกปี