วันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ของทุกปี คือวันสำคัญที่พสกนิกรชาวไทยและวงการศิลปะจะได้ร่วมกันน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒ และเชิดชูเกียรติศิลปินผู้สร้างสรรค์ผลงานอันทรงคุณค่าแก่แผ่นดิน

ทำไมต้องวันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์?

คณะรัฐมนตรีมีมติประกาศให้วันนี้เป็น "วันศิลปินแห่งชาติ" เนื่องจากตรงกับวันคล้ายวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ผู้ทรงเป็นมหาราชผู้เปี่ยมด้วยพระปรีชาสามารถในศิลปกรรมหลายสาขา จนได้รับการยกย่องให้เป็น "พระปฐมบรมศิลปินแห่งกรุงรัตนโกสินทร์"

พระปรีชาสามารถอันเป็นที่ประจักษ์

ตลอดรัชสมัยของรัชกาลที่ ๒ ถือเป็นยุคทองแห่งศิลปวัฒนธรรมไทย โดยพระองค์ทรงฝากผลงานอันเป็นมรดกตกทอดมาจนถึงปัจจุบัน อาทิ:

• ด้านกวีนิพนธ์: ทรงพระราชนิพนธ์วรรณคดีชิ้นเอกมากมาย เช่น อิเหนา (ซึ่งได้รับการยกย่องจากวรรณคดีสโมสรว่าเป็นยอดแห่งบทละครรำ), รามเกียรติ์, และ สังข์ทอง

• ด้านประติมากรรม: ทรงร่วมแกะสลักบานประตูพระวิหารหลวง วัดสุทัศนเทพวราราม ซึ่งเป็นงานจำหลักไม้ที่ประณีตงดงามที่สุดชิ้นหนึ่งในประวัติศาสตร์ไทย

• ด้านดนตรี: ทรงมีพระปรีชาในทาง "ซอสามสาย" โดยมีซอคู่พระหัตถ์ชื่อว่า "ซอสายฟ้าฟาด" และทรงพระราชนิพนธ์เพลงแสนไพเราะอย่างเพลง บุหลันลอยเลื่อน

ศิลปินแห่งชาติ: สะพานเชื่อมโยงอดีตสู่ปัจจุบัน

"ศิลปินแห่งชาติ" ไม่ได้เป็นเพียงตำแหน่งเพื่อเชิดชูเกียรติเท่านั้น แต่คือ ทรัพยากรบุคคลสำคัญ ที่ทำหน้าที่:

1. สืบสาน: รักษาจิตวิญญาณและภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไม่ให้สูญหาย

2. ถ่ายทอด: ส่งต่อองค์ความรู้และทักษะชั้นครูให้กับคนรุ่นหลัง

3. สร้างสรรค์: ประยุกต์ศิลปะให้ร่วมสมัย เพื่อให้วัฒนธรรมไทยยังคง "รุ่งโรจน์" และมีชีวิตชีวาอยู่ในสังคมอนาคต

การยกย่องศิลปินแห่งชาติจึงเป็นกุศโลบายสำคัญในการรักษารากแก้วของชาติให้แข็งแรง ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลกในยุคปัจจุบัน

แหล่งข้อมูลจาก:

• กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม (สวธ.)

• หออัครศิลปิน

• จดหมายเหตุพระราชกิจรายวันในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย