ในยุคที่การค้าโลกหมุนเวียนอย่างรวดเร็วทางทะเล ท่าเรือเปรียบเสมือนด่านหน้าอันแข็งแกร่งในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ แต่ในขณะเดียวกัน ก็เป็นช่องทางที่กลุ่มผู้ไม่หวังดีใช้เป็นเส้นทางลักลอบนำเข้าสินค้าผิดกฎหมายและหนีภาษี สร้างความเสียหายแก่ประเทศชาติและประชาชนเป็นมูลค่ามหาศาล เพื่อปิดตายช่องโหว่และยกระดับขีดความสามารถในการป้องกันอาชญากรรมข้ามชาติ การท่าเรือแห่งประเทศไทย (กทท.) และ กรมศุลกากร ได้ลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) ครั้งสำคัญ เพื่อ เชื่อมต่อและบูรณาการระบบ Scanning ตู้สินค้า มุ่งสู่มาตรฐานสากล พร้อมตอกย้ำบทลงโทษที่เฉียบขาดสำหรับผู้กระทำความผิด อันจะนำไปสู่การยกระดับการรักษาความปลอดภัยของท่าเรือให้เป็นไปตาม ประมวลข้อบังคับว่าด้วยการรักษาความปลอดภัยของเรือและท่าเรือระหว่างประเทศ (International Ship and Port Facility Security Code : ISPS Code)

ISPS Code: มาตรฐานความมั่นคงท่าเรือระดับโลก 

        ISPS Code คือชุดของมาตรการที่กำหนดขึ้นโดยองค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (International Maritime Organization: IMO) เพื่อเพิ่มความมั่นคงปลอดภัยให้กับเรือและท่าเรือทั่วโลก หลังเหตุการณ์ 9/11 เพื่อป้องกันการก่อการร้ายและการกระทำที่เป็นภัยต่อความมั่นคงทางทะเล การปฏิบัติตาม ISPS Code จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับท่าเรือที่จะทำการค้ากับนานาชาติ ซึ่งรวมถึงการมีระบบตรวจจับภัยคุกคามที่มีประสิทธิภาพ หนึ่งในหัวใจสำคัญคือ การตรวจสอบสินค้าและตู้คอนเทนเนอร์ อย่างเข้มงวด

หัวใจของ MOU: การเชื่อมต่อข้อมูลด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล

ความร่วมมือครั้งนี้มุ่งเน้นไปที่การผสานจุดแข็งของทั้งสองหน่วยงาน โดยมีเป้าหมายหลักคือ:

1. เชื่อมโยงข้อมูลระบบเอกซเรย์อิเล็กทรอนิกส์: กทท. ในฐานะผู้ดูแลโครงสร้างพื้นฐานของท่าเรือ และกรมศุลกากร ในฐานะผู้รับผิดชอบการควบคุมทางศุลกากร จะเชื่อมต่อข้อมูลภาพและผลการวิเคราะห์จาก เครื่องเอกซเรย์ตู้คอนเทนเนอร์ (Container X-ray Scanner) เข้าสู่ระบบกลาง ทำให้ข้อมูลการตรวจสอบตู้สินค้าขนาดใหญ่ถูกส่งและแลกเปลี่ยนกันแบบเรียลไทม์ (Real-time) และเป็นมาตรฐานเดียวกัน

2. เพิ่มประสิทธิภาพการประเมินความเสี่ยง: การเชื่อมต่อข้อมูลนี้จะช่วยให้ทั้งสองหน่วยงานสามารถใช้ Big Data และ AI ในการวิเคราะห์ประวัติการนำเข้า-ส่งออก, แหล่งที่มา, ประเภทสินค้า, และเส้นทางการขนส่ง ควบคู่ไปกับข้อมูลภาพเอกซเรย์ เพื่อประเมินระดับความเสี่ยงของตู้สินค้าแต่ละตู้ได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น ช่วยคัดกรองตู้สินค้าที่มีความเสี่ยงสูงให้ได้รับการตรวจสอบเชิงลึกอย่างรวดเร็ว

3. ยกระดับความเร็วและความถูกต้อง: จากเดิมที่อาจมีการทำงานแยกส่วนหรือขั้นตอนที่ซ้ำซ้อน การเชื่อมต่อระบบจะช่วยลดขั้นตอนการทำงาน ทำให้กระบวนการตรวจสอบรวดเร็วขึ้น ลดการแออัดของสินค้าที่ท่าเรือ และเพิ่มความถูกต้องในการตรวจจับสินค้าผิดกฎหมายได้อย่างมหาศาล

4. รองรับมาตรฐาน ISPS Code: การมีระบบตรวจสอบที่ทันสมัยและมีการเชื่อมโยงข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพนี้ ถือเป็นการตอบสนองต่อข้อกำหนดของ ISPS Code ในด้านการรักษาความปลอดภัยท่าเรือโดยตรง ทำให้ท่าเรือของประเทศไทยมีความน่าเชื่อถือในสายตานักเดินเรือและประเทศคู่ค้าทั่วโลก

การทำ MOU ครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นเรื่องทางเทคนิค แต่ยังส่งผลเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญต่อประเทศ:

• เสริมสร้างความมั่นคงของชาติ: ปิดช่องทางสำหรับกลุ่มก่อการร้ายและขบวนการอาชญากรรมข้ามชาติในการใช้ท่าเรือไทยเป็นจุดผ่านในการลักลอบขนอาวุธ สารตั้งต้นยาเสพติด หรือวัตถุอันตราย

• ปกป้องเศรษฐกิจและภาษี: เพิ่มประสิทธิภาพในการสกัดกั้นสินค้าหนีภาษีและสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์ ซึ่งเป็นการปกป้องรายได้ของรัฐและผู้ประกอบการที่ทำธุรกิจอย่างสุจริต

• สร้างความเชื่อมั่นในการค้า: การที่ท่าเรือไทยมีมาตรฐานความปลอดภัยสูงตาม ISPS Code จะสร้างความเชื่อมั่นให้กับสายเดินเรือระหว่างประเทศ และส่งเสริมภาพลักษณ์ของประเทศไทยในฐานะศูนย์กลางการค้าที่มีความรับผิดชอบ

• ลดขั้นตอนและต้นทุน: การทำงานที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น จะช่วยลดระยะเวลาการผ่านพิธีการศุลกากร และลดต้นทุนการดำเนินงานให้กับผู้ประกอบการที่ทำถูกต้องตามกฎหมาย

ก้าวสู่ท่าเรืออัจฉริยะ (Smart Port) ระดับโลก

การลงนาม MOU ระหว่างการท่าเรือฯ และกรมศุลกากรในครั้งนี้ จึงไม่ใช่แค่การเซ็นเอกสาร แต่เป็นการวางรากฐานสำคัญสู่การเป็น "ท่าเรืออัจฉริยะ" (Smart Port) ที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีและข้อมูล เป็นการแสดงออกถึงความมุ่งมั่นของประเทศไทยในการยกระดับขีดความสามารถด้านความมั่นคงและเศรษฐกิจควบคู่กันไป เพื่ออนาคตที่ปลอดภัยและมั่งคั่งของชาติอย่างยั่งยื