สิทธิพื้นฐานของเด็ก คือ สิ่งที่เด็กทุกคนพึงได้รับและพึงมี เพื่อให้สามารถเติบโต พัฒนา และมีชีวิตที่สมบูรณ์ ปลอดภัย และมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิเหล่านี้ได้รับการรับรองภายใต้ อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กแห่งสหประชาชาติ (The United Nations Convention on the Rights of the Child - UNCRC) ซึ่งประเทศไทยเป็นภาคีและมีผลผูกพันทางกฎหมาย
“เด็ก” คือ ผู้เยาว์ หรือ คนที่อายุต่ำกว่า 18 ปี ยังไม่บรรลุนิติภาวะ และได้รับความคุ้มครองทางกฎหมาย
🏛️ 4 หมวดหมู่หลักของสิทธิเด็ก 
อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กได้แบ่งสิทธิพื้นฐานของเด็กออกเป็น 4 หมวดหมู่หลัก ดังนี้
1. สิทธิในการมีชีวิตรอด (Survival Rights) เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่สุดที่เกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิตและความปลอดภัย
   ❤ สิทธิในการมีชื่อและสัญชาติ: เด็กทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับการจดทะเบียนเกิด มีชื่อ และได้รับสัญชาติ
   ❤ สิทธิในการเข้าถึงบริการสุขภาพ: ได้รับการดูแลสุขภาพขั้นพื้นฐาน โภชนาการที่เพียงพอ และมีมาตรฐานความเป็นอยู่ที่ดีพอสำหรับการพัฒนาทางร่างกายและจิตใจ
   ❤ สิทธิในการได้รับความคุ้มครอง: ได้รับการปกป้องจากการถูกทอดทิ้ง การทำร้ายร่างกายและจิตใจ การถูกแสวงหาประโยชน์ และการถูกละเมิดทุกรูปแบบ
2. สิทธิในการได้รับการพัฒนา (Development Rights) เป็นสิทธิที่ส่งเสริมให้เด็กได้พัฒนาศักยภาพอย่างเต็มที่

    ❥ สิทธิในการได้รับการศึกษา: เด็กทุกคนมีสิทธิได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างเท่าเทียมและฟรี
    ❥ สิทธิในการพักผ่อนและเล่น: มีเวลาว่างในการพักผ่อน เล่น และเข้าร่วมกิจกรรมที่เหมาะสมกับวัย
    ❥สิทธิในการแสดงความคิดเห็นและเข้าร่วม: มีสิทธิแสดงความคิดเห็นในเรื่องที่มีผลกระทบต่อตนเอง และได้รับการรับฟังอย่างจริงจัง

3. สิทธิในการได้รับการปกป้อง (Protection Rights) เป็นสิทธิในการได้รับการดูแลและปกป้องจากอันตรายและภัยคุกคามต่างๆ:
    ❣ สิทธิในการได้รับการปกป้องจากการใช้แรงงานเด็ก: ห้ามมีการจ้างงานเด็กในลักษณะที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ การศึกษา หรือพัฒนาการ
    ❣ สิทธิในการได้รับการปกป้องจากการถูกทารุณกรรมและการค้ามนุษย์: ได้รับการปกป้องจากการถูกล่วงละเมิดทางเพศ และการถูกนำไปแสวงหาประโยชน์
    ❣ สิทธิในการมีครอบครัว: เด็กควรเติบโตในสภาพแวดล้อมของครอบครัว และหากไม่มีครอบครัว ก็ควรได้รับการดูแลทดแทนที่เหมาะสม

4. สิทธิในการมีส่วนร่วม (Participation Rights) เป็นสิทธิที่เปิดโอกาสให้เด็กได้เป็นส่วนหนึ่งของสังคมและมีบทบาทในการตัดสินใจ
     ♥ สิทธิในการมีอิสระทางความคิด มโนธรรม และศาสนา: ได้รับการเคารพในการเลือกนับถือศาสนาหรือมีความคิดเห็นของตนเอง
     ♥ สิทธิในการรวมกลุ่มและการชุมนุมอย่างสงบ: สามารถรวมกลุ่มหรือเข้าร่วมการชุมนุมที่ไม่เป็นภัยได้อย่างเสรี
     ♥ สิทธิในการเข้าถึงข้อมูล: ได้รับข้อมูลที่หลากหลายและถูกต้องจากสื่อต่างๆ

สิทธิเด็กไม่ได้เป็นเพียง "ของขวัญ" แต่เป็น ข้อผูกพันทางกฎหมายและศีลธรรม ที่ผู้ใหญ่ทุกคนต้องปฏิบัติต่อเด็ก
หากเด็กถูกละเมิดสิทธิหรือไม่ได้รับสิทธิอย่างถูกต้อง ผู้ที่ละเมิดจะมี บทลงโทษทางกฎหมาย ซึ่งครอบคลุมทั้งโทษทางอาญา โทษทางแพ่ง และบทลงโทษตามกฎหมายเฉพาะ เช่น พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546