การทำเกษตรยุคใหม่ ไม่ได้หมายถึงแค่การผลิตเพื่อขายให้ได้มากที่สุด แต่หมายถึง การผลิตที่อยู่ได้จริง พอเพียง และยั่งยืน ซึ่งเป็นแนวทางที่ กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดย สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 จังหวัดสงขลา ได้เผยแพร่ไว้ในเอกสาร “การผลิตพืชตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” เพื่อนำพาเกษตรกรไทยสู่ความมั่นคง

เศรษฐกิจพอเพียง ไม่ใช่แค่ปลูกพอกิน

ตามเอกสารฯ เศรษฐกิจพอเพียง ไม่ใช่แค่การปลูกพืชเพื่อพอกิน แต่ต้อง “พอมี พอกิน และพอใช้” มีรายได้ที่มั่นคง สามารถสร้างโรงเรียน เลี้ยงดูครอบครัวได้อย่างมีศักดิ์ศรี จุดเน้นคือทำทุกอย่างด้วย เหตุและผล มีความรู้ รอบคอบ และซื่อสัตย์สุจริต

เหตุผลที่ต้องปรับตัว

สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 ระบุปัญหาที่เกษตรกรไทยกำลังเผชิญ เช่น

• ราคาพืชผลตกต่ำ

• ต้นทุนสูง

• พึ่งพาสารเคมีมากเกินไป

• ปัญหาสภาพแวดล้อมเสื่อมโทรม

• แรงกดดันจากการค้าเสรีและสินค้าราคาถูกจากต่างประเทศ

สิ่งเหล่านี้ทำให้เกษตรกรไทยเสี่ยงต่อความไม่มั่นคง หากไม่ปรับตัว

4 เสาหลัก สู่วิถีพอเพียง

กรมวิชาการเกษตรได้พัฒนาแนวทาง 4 เสาหลัก เพื่อการผลิตพืชอย่างพอเพียง ได้แก่:

1. หัวใจพอเพียง – ความเชื่อมั่น ศรัทธา และตั้งใจทำตามแนวปรัชญาพอเพียง

2. 9 พืชผสมผสาน – ปลูกพืชหลากหลาย เช่น พืชอาหาร พืชสมุนไพร พืชใช้สอย เพื่อพอกิน พอใช้ และเหลือขาย

3. ภูมิปัญญาภิวัตน์พอเพียง – ผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ากับเทคโนโลยีสมัยใหม่

4. ดำรงชีพพอเพียง – ใช้ชีวิตอย่างพอประมาณ รู้จักวางแผนการเงิน และสร้างความสมดุลในทุกมิติ

ลดต้นทุน สร้างรายได้อย่างยั่งยืน

แนวทางของสำนักฯ ยังเน้นการลดต้นทุน เช่น

• ลดการใช้ปุ๋ยเคมี

• ผลิตปุ๋ยอินทรีย์ใช้เอง

• ใช้พันธุ์พืชทนโรค

• แปรรูปสินค้าเพิ่มมูลค่า เช่น การทำผลิตภัณฑ์จากพืชเพื่อเพิ่มราคาจำหน่าย

สิ่งเหล่านี้ช่วยให้เกษตรกรอยู่ได้ แม้ราคาพืชผลจะผันผวน

ความสำคัญของการร่วมมือในชุมชน

การผลิตพืชตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง ยังส่งเสริมการรวมกลุ่ม แลกเปลี่ยนความรู้ในรูปแบบ เวทีวิจัยสัญจร ที่สำนักฯ จัดขึ้น เพื่อให้เกษตรกรได้เรียนรู้ซึ่งกันและกัน เช่น การสาธิตการปลูกพืชผสมผสาน หรือการแปรรูปผลิตผล ซึ่งทำให้เกิดความเข้มแข็งในชุมชน