ปัญหาที่เป็นบ่อนทำลายประเทศชาติมาเป็นเวลานาน และยังไม่หมดสิ้นไปในปัจจุบัน คือ ปัญหายาเสพติด ปัญหาอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ ปัญหาการทุจริตคอรัปชัน และปัญหาผู้ทรงอิทธิพล

“ฮั้ว” ตามพจนานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ได้ให้ความหมายว่า รวมหัวกัน ร่วมกันกระทำการ สมยอมกันในการเสนอราคาเพื่อมุ่งหมายมิให้มีการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม

ทั้งนี้ เพื่อให้เข้าใจง่ายยิ่งขึ้น การฮั้ว คือ การตกลงกันที่จะไม่มีการแข่งขันในการประกวดราคาประมูลงานระหว่างผู้ประกอบการ ผู้รับจ้าง ผู้รับเหมา ผู้มีอาชีพ หรือพ่อค้า โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ราคาที่ตกลงกันและมีการแบ่งผลประโยชน์กัน อย่างไรก็ดี เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานของรัฐ อาจเป็นผู้กระทำผิดในลักษณะดังกล่าวได้เช่นกัน และหากมีหน้าที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้างในครั้งนั้น อาจมีความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการด้วย

การฮั้วประมูลทำไปเพื่อ

1. กำหนดราคาเอาเปรียบหน่วยงานของรัฐในการจัดซื้อจัดจ้างในราคาที่สูง
2. หลีกเลี่ยงการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม
3. เอื้อประโยชน์แก่ผู้เสนอราคารายหนึ่งหรือหลายรายให้เป็นผู้มีสิทธิทำสัญญา
4. เพื่อผลประโยชน์ระหว่างกันของผู้เสนอราคา

การฮั้วประมูลจะเกิดขึ้นในกับการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ นิยามได้ 3 คำสำคัญ

การกีดกัน คือ การขัดขวาง ข่มขู่ หรือวิธีการอื่นที่จะทำให้คู่แข่งไม่เข้ามาแข่งขันราคาการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ

การสมยอม คือ การสมยอมกัน การตกลงกัน ในการเสนอราคาการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เพื่อประโยชน์ของผู้เสนอราคาทั้งหลาย

การเอื้อประโยชน์ คือ การกำหนดคุณสมบัติ หรือกำหนดรายละเอียดของการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เพื่อประโยชน์แก่ผู้เสนอราคารายใดรายหนึ่งหรือหลายราย

ผลของการฮั้วหรือตกลงกันในการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ คือ การที่รัฐได้รับความเสียหาย เช่น ทำให้รัฐต้องสูญเสียงบประมาณสูงเกินกว่าที่ควรจะเป็น เพราะหากให้มีการแข่งขันกันอย่างเสรี  ผู้ที่เสนอราคาต่ำจะเป็นผู้ที่ได้งานไป  แต่การฮั้ว  ราคาที่เสนอไม่ใช่ราคาที่ต่ำสุดที่สามารถดำเนินงานตามประสงค์ได้  หรืองานที่ประมูลได้ไปเนื่องจากการฮั้ว  ค่าจ้างส่วนหนึ่งต้องนำจ่ายตามข้อตกลงฮั้วทำให้ผู้ได้รับงานจำเป็นต้องลดมาตรฐานของสิ่งก่อสร้างเพื่อประหยัดต้นทุน  ทำให้งานต่าง ๆ ของรัฐที่เกิดจากการประมูลที่มีการฮั้วไม่มีคุณภาพ

นอกจากนี้ การฮั้วในการประมูลงานเป็นการเปิดช่องให้เจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องกับการประมูลแสวงหาประโยชน์ที่มิชอบจากผู้ประมูลได้ จากการดำเนินการจัดซื้อสินค้าและบริการของหน่วยงานของรัฐที่ผ่านมาได้มีการกระทำในลักษณะเป็นการสมยอมในการเสนอราคาและมีพฤติการณ์ต่าง ๆ อันทำให้มิได้มีการแข่งขันกันเสนอประโยชน์สูงสุดให้แก่หน่วยงานของรัฐอย่างแท้จริงและเกิดผลเสียหายก่อประเทศชาติ  นอกจากนี้ ในบางกรณีผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐก็มีส่วนร่วมหรือมีส่วนสนับสนุนในการทำความผิด  หรือละเว้นไม่ดำเนินการตามอำนาจหน้าที่  อันมีผลทำให้ปัญหาในการเรื่องนี้ทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น

ดังนั้น เพื่อเป็นการป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดในลักษณะดังกล่าวอย่างมีประสิทธิภาพ  รัฐจึงจำเป็นต้องมีมาตรการผ่านกฏหมายที่เรียกว่า “พระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ.๒๕๔๒” ขึ้น  ซึ่งกฎหมายดังกล่าวมีเจตนารมณ์หรือเหตุผลในการประกาศใช้คือ เพื่อกำกับดูแลให้การจัดหาสินค้าและบริการ ไม่ว่าจะเป็นการจัดซื้อหรือการจัดจ้าง หรือวิธีอื่นใดของหน่วยงานของรัฐทุกแห่ง ซึ่งเป็นการดำเนินการโดยใช้งบประมาณ  เงินกู้  เงินช่วยเหลือหรือรายได้ของหน่วยงานของรัฐ  ซึ่งเป็นเงินของแผ่นดิน  รวมทั้งการที่รัฐให้สิทธิในการดำเนินกิจการบางอย่างโดยการให้สัมปทานอนุญาตหรือกรณีอื่นใดในลักษณะเดียวกันก็เป็นการดำเนินการเพื่อให้ประโยชน์สาธารณะอันเป็นกิจการของรัฐ  กระทำอย่างบริสุทธิ์ยุติธรรรม  และมีการแข่งขันกันอย่างเสรีเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่รัฐ พระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดเกี่ยวกันการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ.๒๕๔๒  หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “กฏหมายฮั้ว”  เป็นกฎหมายอาญาที่มุ่งจะทำให้การจัดหาสินค้าหรือบริการของหน่วยงานของรัฐทุกแห่งที่ใช้เงินงบประมาณเป็นไปอย่างบริสุทธิ์ยุติธรรมและมีการแข่งขันกันอย่างเสรีเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่รัฐ

ที่มา : สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (สำนักงาน ป.ป.ช.), กรมสอบสวนคดีพิเศษ, พิพิธภัณฑ์ต้านโกง