สันติภาพ หมายถึงเสรีภาพ สิทธิ หน้าที่ ที่ทุกคนจะต้องสร้างสันติภาพภายในประเทศก่อนที่จะมีสันติภาพกับภายนอกประเทศ ดังคำกล่าวที่ว่า "ถ้าที่ไหนมีการสู้รบ ประเทศชาติและประชาชนจะยากจน"

           "วันสันติภาพไทย" จะมีการจัดงานฉลองขึ้นทุกวันที่ ๑๖ สิงหาคม เพื่อรำลึกถึงคุณูปการ คุณงามความดีของขบวนการเสรีไทย ที่ได้กระทำมาแล้ว ในระหว่างที่ ประเทศชาติอยู่ในช่วงวิกฤติ บทบาทอันสูงส่งนี้ย่อมได้รับการจารึกไว้ ในหน้าหนึ่งอันงดงามยิ่ง ของประวัติศาสตร์ไทย และจะเป็นอนุสาวรีย์ทางจิตใจที่จะเตือนใจให้ประชาชนชาวไทยรุ่นหลัง ได้ถือเอาเป็นแบบอย่าง และเป็นแรงพลังทางใจในอันที่จะระแวดระวังรักษาไว้ ซึ่งอุดมการณ์อันดีงาม ของการต่อต้านสงครามและการรุกรานทุกรูปแบบ การต่อสู้เพื่อรักษาเอกราชอธิปไตยอย่างไม่ยอมจำนน และ เป็นการปลูกฝังให้ยุวชนรุ่นหลังรักสันติภาพ อีกทั้งเป็นการประกาศให้นานาประเทศ รับรู้เจตนารมณ์ ของประชาชนชาวไทย ที่จะยึดมั่นอุดมการณ์แห่งการอยู่ร่วมกันกับประเทศเพื่อนบ้าน และประชาคมโลก อย่างสันติและเอื้ออาทรต่อกัน

            "...สันติภาพ มิได้หมายความถึงการสงบนิ่งไม่กระทำการใดๆ เลย หากเป็นปฏิบัติการแห่งความรัก ความเมตตาต่อเพื่อนมนุษย์ สรรพสัตว์ และสิ่งแวดล้อมทั้งมวล ภารกิจเพื่อสันติภาพจึงเป็นภารกิจที่ยิ่งใหญ่ของมนุษยชาติซึ่งจะบรรลุผลสำเร็จได้ มิใช่ด้วยการเรียกร้องที่จะได้รับ หากอยู่ที่การลงมือเสียสละเพื่อประโยชน์สุขของมหาชน…" (พระราชดำรัสของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเนื่องในงาน ๕๐ ปี วันสันติภาพไทย วันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๓๘)

การกอบกู้เอกราชไทย

            เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๘๔ กองทหารญี่ปุ่นได้ทำการรุกรานประเทศไทย โดยยกพลขึ้นบกในหลายท้องที่ชายฝั่งทะเลอ่าวไทย ชาวไทยผู้รักชาติ ทหาร ตำรวจ ประชาชนพลเมือง ทั้งในประเทศและนอกประเทศ แม้จะแตกต่างกันด้วยกำเนิด ฐานะและการศึกษา ได้ผนึกกำลังรับใช้ชาติ ต่อสู้เพื่อขับไล่ผู้รุกราน กอบกู้เอกราชและอธิปไตยของชาติ ขบวนการเสรีไทยได้ก่อตั้งโดยนายปรีดี พนมยงค์ ผู้ประศาสน์การมหาวิทยาลัยธรรมสาสตร์ เป็นหัวหน้า และได้อาศัยมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นที่ตั้งกองบัญชาการองค์การต่อต้านญี่ปุ่น และเป็นค่ายกักกันคนอังกฤษและคนอเมริกันระหว่างสงคราม หลังจากกองทัพญี่ปุ่นยอมจำนนต่อฝ่ายสัมพันธมิตร เมื่อวันที่ ๑๖ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๘๘ สันติภาพได้กลับคืนมาสู่ประเทศไทยอันเป็นความประสงค์ของประชาชน ชาวไทย ดังพระบรมราชโองการ  "ประกาศสันติภาพ" ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล ในวโรกาส ๕๐ ปี ของการประกาศสันติภาพ

แหล่งที่มา : วันสันติภาพไทย 16 สิงหาคม