ชุมชนเมืองเก่าลันตา หรือ ชุมชนศรีรายา หรือที่มักเรียกกันในหมู่ชาวต่างชาติว่า Lanta Old Town ตั้งอยู่ใน อ.เกาะลันตา จ.กระบี่ เป็นชุมชนชาวประมงที่เก่าแก่มานานหลายร้อยปี ที่มีการอาศัยอยู่ร่วมกันอย่างประสมประสานกัน ของเชื้อชาติและชุมชนในหลาย ๆ แบบ อาทิ ชาวไทยพุทธ ชาวไทยจีน ชาวไทยมุสลิม ซึ่งชุมชนดั้งเดิมของเกาะลันตา คือ ชุมชานชาวไทยใหม่ ซึ่งเป็นการอาศัยอยู่ด้วยกันอย่างถ้อยที ถ้อยอาศัยและมีไมตรีจิตสามัคคีและกลมเกลียวกัน มีการออกแบบบ้านขึ้นใหม่เพื่อให้ตอบโจทย์กับพื้นที่ ซึ่งเดิมเคยเกิดโศกนาฎกรรมไฟไหม้มาแล้ว 2 ครั้ง เมื่อปี 2472 และปี 2496 จากเมืองท่าการค้าขายของชาวจีนที่เข้ามาตั้งรกรากปักฐานจนเกิดเป็นชุมชนเมืองเก่า

เกาะลันตา สวรรค์ของนักเที่ยวชาวสแกนดิเนเวีย

ด้วยความหลากหลายของระบบนิเวศและความหลากหลายทางวัฒนธรรม บวกกับแนวทางการพัฒนาเมืองของคนเกาะลันตา ที่เห็นคุณค่าของการใช้ทรัพยากร เพื่อพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว สอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของเกาะลันตา (Lanta Go Green) ทำให้ที่นี่จึงตอบโจทย์นักท่องเที่ยวจากกลุ่มประเทศสแกนดิเนเวีย ที่เลือกเป็นจุดหมายปลายทางในการพักผ่อนและนัดพบปะกันในรอบปี

พิพิธภัณฑ์ชุมชนชาวเกาะลันตา การอนุรักษ์หลังสึนามิ

ในสมัยก่อนช่วงรัชกาลที่ 5 เมื่อชุมชนศรีรายได้ก่อตัวขึ้นกลายเป็นชุมชน ทางหลวงจึงได้เริ่มเข้าไปตั้งที่ทำการปกครอง ก่อสร้างที่ว่าการอำเภอซึ่งเป็นอาคารไม้สองชั้น (ปัจจุบันสถาปัตยกรรมแบบนี้เหลืออยู่ที่นี่เพียงแห่งเดียวในประเทศไทย) ต่อมาได้กลายเป็นที่ทำการของเทศบาล ก่อนที่จะเกิดสึนามิขึ้น ภายหลังโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) ไดเข้ามาสนับสนุนทุนร่วมกับชุมชนที่ร่วมกันฟื้นฟูชุมชนด้วยตัวเอง โดยต่างมีความเห็นพ้องถึงการตระหนักถึงคุณค่าทางวัฒนธรรมชุมชน จึงได้ปรับปรุงอาคารหลังนี้ให้กลายมาเป็น พิพิธภัณฑ์ชุมชนชาวเกาะลันตา (Koh Lanta Community Museum) เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมความรู้ประวัติศาสตร์ชาวเกาะลันตาตั้งแต่จากแหลมมลายู

ภายในอาคารมีสิ่งที่น่าสนใจมากมาย ไม่ว่าจะเป็นการจัดแสดงเตาเผาถ่านโกงกางขนาดใหญ่ซึ่งเป็นอาชีพของชาวเกาะลันตาในสมัยก่อน เรือพิธีของชาวลุโม๊ะลาโว๊ยที่ทำจากไม้ระกำ เครื่องมือเครื่องใช้สมัยยังเป็นที่ว่าการอำเภอ จำลองบ้านเรือนที่อยู่อาศัยแบบจันในสมัยก่อน โรงหนังโบราณบนเกาะ และสิ่งที่น่าสนใจอื่น ๆ อีกมากมาย

การเดินทางโดยทางรถยนต์ส่วนตัว / หากมาเกาะลันตาโดยรถยนต์ส่วนตัว สามารถขับรถมาถึงเกาะลันตาน้อยได้เลย โดยต้องมีการข้ามแพขนานยนต์สองครั้ง ควรหลีกเลี่ยงช่วงเทศกาล หรือเผื่อเวลาเดินทางเพราะจะมีคิวรอลงแพขนานยนต์ค่อนข้างมาก การเดินทางไปเกาะลันตามีดังนี้

• จากภูเก็ตวิ่งมาตามถนนเพชรเกษม มุ่งสู่อำเภอคลองท่อมจังหวัดกระบี่จะมีทางเลี้ยวขวาเข้ามาตามทางหลวงสาย 4206 ตรงมาราว 27 กิโลเมตร จะถึงแพขนานยนต์ที่หนึ่ง
• แพขนานยนต์ที่ 1 (ท่าแพคลองหมาก-หัวหิน) ข้ามจากฝั่งแผ่นดินไปเกาะลันตาน้อย เปิดเวลา 06:00-22:00 ค่าข้ามฝั่งสำหรับรถยนต์อยู่ที่ประมาณ 110 บาท (รถยนต์ 100 บาท ผู้โดยสาร 10 บาท) มีแพอยู่หลายลำสลับกันไป จุได้ประมาณลำละ 60 คัน ใช้เวลาข้ามราว 20 นาที ไม่นับเวลารอขึ้น-ลงแพประมาณ 10 นาที และยังไม่รวมเวลารอคิว
• จากเกาะลันตาน้อยวิ่งมาตามทางสาย 6022 อีกประมาณ 7 กิโลเมตร ก็จะถึงแพขนานยนต์ที่ 2 สู่เกาะลันตาใหญ่
• แพขนานยนต์ที่ 2 (หลังสอด-ศาลาด่าน) ข้ามจากเกาะลันตาน้อยไปเกาะลันตาใหญ่ เป็นการข้ามช่วงสั้น ๆ ค่าข้ามฝั่งสำหรับรถยนต์อยู่ที่ประมาณ 73 บาท (รถยนต์ 70 บาท ผู้โดยสาร 3 บาท) ใช้เวลาข้ามราว 5 นาที ไม่นับเวลารอขึ้น-ลงแพ และรอคิว (* หมายเหตุการสำรวจ เม.ย. 2014 – ปัจจุบันมีโครงการก่อสร้างสะพานเชื่อมเกาะลันตาน้อยและเกาะลันตาใหญ่แทนที่การใช้แพขนานยนต์)
• จากท่าศาลาด่านบนเกาะลันตาใหญ่มีถนนเข้าถึงชายหาดต่าง ๆ ตามจุดต่างๆของเกาะลันตา เส้นทางช่วงทิศเหนือของเกาะลันตาใหญ่ส่วนใหญ่เป็นพื้นราบ ขณะที่ทิศใต้เป็นเส้นทางลัดเลาะภูเขา ควรขับรถด้วยความระมัดระวัง บริเวณกลางเกาะจะมีถนนเชื่อมต่อออกไปสองทาง แบ่งเกาะลันตาใหญ่ออกเป็นฝั่งตะวันตกและฝั่งตะวันออก ฝั่งตะวันตกสิ้นสุดที่แหลมโตนด อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะลันตา ระยะห่างจากท่าศาลาด่านประมาณ 26 กิโลเมตร ส่วนฝั่งตะวันออกจะไปทางเมืองเก่าของเกาะลันตา ระยะประมาณ 30 กิโลเมตร และยังมีถนนไปต่อสุดปลายทางเกาะฝั่งตะวันออก (จุดนี้เป็นจุดสิ้นสุดถนน ไม่มีเส้นทางวกเป็นวงกลมฝั่งตะวันตก)

ติดตามข้อมูลเพิ่มเติม : https://www.facebook.com/lanta.old.town/

https://culturalenvi.onep.go.th/site/detail/5184