นครราชสีมาเป็นจังหวัดหนึ่งที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นของตนเอง ทั้งด้านวัฒนธรรม ประเพณี และมี “ภาษาโคราช” เป็นของตนเอง ซึ่งแตกต่างจากชาวภาคอีสานทั่วไป ขณะเดียวกันแต่ละอำเภอก็จะมีวัฒนธรรมประเพณีที่ไม่เหมือนกัน เนื่องจากชาวบ้านมีเชื้อสายต่างกันมาแต่โบราณ โดยเฉพาะที่ ตำบลสีคิ้ว อำเภอสีคิ้ว ที่นี่จะมีวัฒนธรรมประเพณีคล้ายกับชาวภาคเหนือ สังเกตได้จากถาวรวัตถุภายในวัดใหญ่สีคิ้ว ซึ่งจะมีปรางค์เจดีย์ทรงคล้ายประเทศพม่า รวมทั้งพระประธานภายในวัดก็คล้ายศิลปะพม่า และที่สำคัญมีการสร้างบ้านทรงโบราณอนุรักษ์ไว้ภายในวัดด้วย 1 หลัง ซึ่งโดดเด่นสวยงามจนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจแห่งหนึ่งของ อำเภอสีคิ้วไปแล้ว

ไท-ยวน หรือ ไทยโยนก ซึ่งอยู่ทางเหนือได้อพยพเข้ามาอยู่ที่ อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา 2 ทางคือ กลุ่มแรกอพยพจากทางเหนือมาอยู่ที่ อ.เสาไห้ จ.สระบุรี ต่อมาเจ้าเมืองสระบุรีต้องการตั้งกองเลี้ยงโคนมที่เมืองนครจันทึก จึงได้แบ่งครอบครัวชาวไท-ยวนจากอำเภอเสาไห้ไปอยู่ที่อำเภอสีคิ้ว ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งอพยพมาจากเวียงจันทน์

เว็บไซต์ของศูนย์วัฒนธรรมไท-ยวน นครจันทึกระบุว่า ไท-ยวน ตามตำนานมาจากคำว่า ‘ยูน’หรือ ‘โยนก’ เป็นกลุ่มใหญ่ที่อยู่ทางภาคเหนือของไทย ตั้งบ้านเรือนในลุ่มน้ำโของตอนใต้ หรืออำเภอเชียงแสนในปัจจุบัน ต่อมา พ.ศ.2347พม่ายึดครองเชียงแสน พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกฯ โปรดเกล้าให้หลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราชยกทัพไปตีเมืองเชียงแสน ภายหลังรวบรวมผู้คนจำนวนหนึ่งลงมายังกรุงเทพฯ และตั้งบ้านเรือนในจังหวัดราชบุรี สระบุรี ในช่วงเวลาดังกล่าวต้องมีการตั้งกองโคเพื่อเป็นสัตว์พาหนะขนเสบียงยามสงคราม โดยมีกองโคใหญ่ที่สุดใกล้ลำน้ำ “ลำตะคอง” จนมีการสร้างบ้านแปงเมืองกลุ่มชาวไท-ยวนจึงกระจายในหมู่บ้านต่าง ๆ รวมถึงบริเวณอำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมาในปัจจุบัน

ศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไท-ยวน บ้านยวนนครจันทึก ที่อำเภอสีคิ้วถูกสร้างขึ้น เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนเชิงสร้างสรรค์ ด้วยการจัดตั้งตลาดชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน ที่เรียกว่า ตลาดบ้านยวน นครจันทึก ภายในวัดใหญ่สีคิ้ว เนื่องจากพื้นที่อำเภอสีคิ้วมีชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน อาศัยอยู่รวมกันจำนวนมากกว่า 900 ครัวเรือน มีวัฒนธรรม อัตลักษณ์อันโดดเด่นทั้งเรื่องของภาษา อาหาร และเสื้อผ้าการแต่งกาย ทางชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวนในพื้นที่จึงมีการรวมกลุ่มกันเปิดตลาดบ้านยวนนครจันทึกขึ้นเพื่อสืบสานวัฒนธรรมอันดีงาม

ตลาดบ้านยวนนครจันทึกจะเปิดจำหน่ายสินค้าทุกวันพฤหัสบดีตั้งแต่เวลา 15.00 น. เป็นต้นไป ภายในตลาดมีการจำหน่ายสินค้าหัตถกรรมและผลิตภัณฑ์ ของชุมชนไท-ยวน จำหน่ายผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาไท-ยวน อาทิ อาหาร เสื้อผ้า ของที่ระลึก สินค้าทางการเกษตร รวมถึงสินค้าอื่น ๆ อีกที่มีอยู่ในชุมชนไท-ยวน และมีการแสดงดนตรีพื้นบ้านไท-ยวน รำไท-ยวน การสาธิตศิลปหัตถกรรม จากศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไท-ยวน “บ้านยวน นครจันทึก”ด้วย

ข้อมูลเพิ่มเติม : https://db.sac.or.th/museum/museum-detail/1488