ทำความรู้จัก “เทศกาลบอนอมตึ๊ก”

“เทศกาลบอนอมตึ๊ก” (อ่านว่า บอน-อม-ตึ๊ก) (เขมร: ពិធីបុណ្យអុំទូក) หรือ “เทศกาลน้ำ” ของประเทศกัมพูชา เป็นประเพณีที่จัดขึ้นทุกปีในเดือนพฤศจิกายน ตรงกับวันขึ้น 14 - 15 ค่ำ และวันแรม 1 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี โดยจะมีการจัดเทศกาลนี้ขึ้นทั่วประเทศในทุกจังหวัด แต่พื้นที่สำคัญอยู่ในกรุงพนมเปญ บริเวณแม่น้ำจตุมุขอันเป็นจุดบรรจบกันของแม่น้ำสายหลักในกัมพูชาถึง 3 สาย คือ แม่น้ำโขง แม่น้ำบาสัก และแม่น้ำสาบ เทศกาลบอนอมตุกจัดขึ้นโดยใช้ระยะเวลากว่า 3 วัน จึงถือเป็นวันหยุดราชการประจำของประเทศกัมพูชา

ความเป็นมาของเทศกาลบอนอมตึ๊กนี้ น่าจะจัดขึ้นเพื่อบูชา และตอบแทนพระคุณของสายน้ำที่นำความอุดมสมบูรณ์มาสู่การดำรงชีวิต และระลึกถึงการสิ้นสุดของฤดูฝน ซึ่งคล้ายกับโบราณราชประเพณีของไทย ที่ปรากฏอยู่ในหนังสือพระราชพิธีทวาทศมาสของขุนอุดมปรีชา ซึ่งอธิบายว่า
พระราชพิธีเดือนสิบสอง มี 3 พระราชพิธี คือ 1. พระราชพิธีพายเรือ 2. ลอยพระประทีป
3. ไหว้พระแข (ดวงจันทร์)

โดยธรรมเนียมการจัดงานบอนอมตึ๊กในปัจจุบัน มีการประกอบพิธีหลัก 3 พิธี คือ
1. พิธีลอยประทีป จะกระทำในช่วงเวลากลางคืน ด้วยการลอยประทีปไปตามลำน้ำ
2. พิธีไหว้พระจันทร์ หรือ ชาวกัมพูชาเรียกว่า สัมเพียสพระแข เพื่ออธิษฐานขอพรจากดวงจันทร์ให้มีข้าวปลาอาหารอุดมสมบูรณ์
3. พิธีอุอัมมก เป็นพิธีกรรมที่ชาวบ้านจะต้องมารวมตัวกันที่วัดในเวลาเที่ยงคืน เพื่อรับประทานอัมมก เป็นอาหารชนิดหนึ่งลักษณะคล้ายข้าวเม่าคลุกผสมกล้วยและมะพร้าวขูด

บรรยากาศของเทศกาลบอนอมตึ๊ก จะเต็มไปด้วยความรื่นเริง มีการจัดแสดงคอนเสิร์ต การประกวดเรือประดับดวงไฟและการแข่งขันเรือยาว ซึ่งนายกรัฐมนตรีฮุนเซนของกัมพูชาประกาศว่าในปีนี้จะจัดเทศกาลบอนอมตึ๊กขึ้นระหว่างวันที่ 26 - 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566 คงจะเป็นเทศกาลแห่งความสุขและความรื่นเริงส่งท้ายปีนี้ของชาวกัมพูชาทั่วประเทศอย่างแน่นอน

ที่มา : ศูนย์ประชาคมอาเซียนของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร