เมนูอาหารผ่านการคัดเลือก ภายใต้โครงการส่งเสริมและพัฒนายกระดับอาหารถิ่น สู่มรดกทางวัฒนธรรมและอัตลักษณ์ความเป็นไทย (Thailand Best Local Food) "รสชาติ... ที่หายไป The Lost Taste” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๖ โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) ร่วมกับนายกเหล่ากาชาดจังหวัด สภาวัฒนธรรมจังหวัด และสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด บูรณาการร่วมกันเพื่อค้นหาเมนูที่เสี่ยงใกล้สูญหาย มีประโยชน์ทางโภชนาการ และเป็นเมนูประจำแสดงอัตลักษณ์ของท้องถิ่น ซึ่งอุทัยธานี มีอาหารที่ผ่านเกณฑ์คัดเลือก คือ ต้มส้มปลาแรด

นางธิรักษ์  โต๊ะทอง  อยู่บ้านเลขที่  45 หมู่ 1 ตำบลหนองแก อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี เป็นผู้เสนอ เมนูต้มส้มปลาแรด ได้ให้ข้อมูลว่า ต้มส้มเป็นอาหารที่เคยได้กินเมื่อตอนเป็นเด็ก แม่ทำให้กินบ่อย ชอบในรสชาติของอาหาร ที่มีความเปรี้ยว หวาน เค็ม รสชาติกลมกล่อม แต่ปัจจุบันไม่ค่อยมีใครทำกินกัน  อีกทั้งเห็นว่าปลาแรด เป็นปลาพื้นถิ่นของจังหวัดอุทัยธานี จึงอยากจะเสนอเมนูต้มส้มปลาแรด เป็นเมนูพื้นถิ่นของจังหวัดอุทัยธานี เพื่ออยากให้เมนูต้มส้มกลับมาเป็นอาหารที่ได้รับความนิยมอีกครั้ง
​“รสชาติ...ที่หายไป The Lost Taste” คือเมนูที่ไม่ได้แพร่หลายที่สุด ไม่ใช่แมนูที่ดังที่สุด และไม่ใช่เมนูที่อร่อยที่สุด แต่เป็นเมนูที่มีมานาน แต่ปัจจุบันอาจเลือนหายไป การคัดเลือกเมนู จะสามารถนำไปต่อยอดเป็น เมนูอาหารประจำถิ่น และมีบริการในร้านอาหารทั่วไปได้  ปัจจุบันในจังหวัดอุทัยธานี มีร้านอาหารที่มีเมนูต้มส้มปลาแรด เป็นเมนูประจำร้าน ไว้บริการลูกค้า อาทิเช่น ร้านอาหารศาลาโค้ก ร้านบ้านนอกริมนา ร้านยูบาร์  ร้านอาหารเพื่อน ร้านเปา กะ ปลา  

​ต้มส้มปลา เป็นอาหารไทยประเภทแกงที่มีมาแต่โบราณ คนไทยสมัยก่อนมักมีเมนูต้มต่างๆอยู่ในมื้ออาหาร เพราะการรับประทานน้ำซุปร้อนๆ ที่มีความกลมกล่อมทำให้เจริญอาหารยิ่งนัก รสชาติของต้มส้มจะมีรสเปรี้ยวนำ เค็ม และหวาน ต้มส้มปลาแรดเป็นอาหารเพื่อสุขภาพ เพราะปลามีโปรตีน ให้ไขมันต่ำ และยังมีสมุนไพรที่มีคุณค่าทางโภชนาการ

ต้มส้มปลาแรด มีปลาแรดเป็นวัตถุดิบหลัก เป็นปลาที่นิยมบริโภคในจังหวัดอุทัยธานี มีเอกลักษณ์คือ มีเนื้อนุ่ม แน่น และรสชาติหวานอร่อย กรมทรัพย์สินทางปัญญารับรองให้ขึ้นทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญา  ด้านภูมิศาสตร์ หรือ สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication : GI) และจดสิทธิบัตรให้ “ปลาแรด”   มีต้นกำเนิดแหล่งที่มาอยู่ที่แม่น้ำสะแกกรัง ตำบลท่าซุง อำเภอเมือง จังหวัดอุทัยธานี เมนูต้มส้มปลาแรด เป็นอาหารเพื่อสุขภาพ  ปลาเป็นอาหารที่ย่อยง่าย มีโปรตีน ยังให้ไขมันในระดับที่ดี ส่วนประกอบอื่นๆ ของต้มส้มปลาแรด เช่น ขิงอ่อนช่วยในการขับลม แก้ท้องอืด ช่วยระบบการย่อยอาหาร ให้ความร้อนกับร่างกาย

โดยกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ ได้ขึ้นทะเบียนให้ปลาแรดลุ่มน้ำสะแกกรังอุทัยธานี เป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ตั้งแต่วันที่ 23 สิงหาคม 2555 "เกล็ดหนา หน้างุ้ม เนื้อนุ่มแน่น มีรสหวาน" 

----------------

ที่มา : กรมส่งเสริมวัฒนธรรม, กรมทรัพย์สินทางปัญญา, สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดอุทัยธานี