อินโฟกราฟิกส์ สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก

“โพชฌงค์ ๗” นำไปสู่การตรัสรู้

Fri, 29 Dec 2023 16:00:00 +0700

“...พุทธบริษัททั้งหลาย จึงพึงพิจารณาถึงย่าวก้าวแห่งธรรมะ ๗ ประการ อันนำไปสู่การตรัสรู้ ซึ่งเรียกว่า “โพชฌงค์ ๗” ประกอบด้วย สติ ความระลึกได้, ธรรมวิจยะ การศึกษาสอดส่องธรรมะ, วิริยะ ความพากเพียร, ปีติ ความเอิบอิ่มใจโดยปราศจากอามิส, ปัทสัทธิ ความสงบกายใจ, สมาธิ ความจิตตั้งมั่น และอุเบกขา ความมีใจเป็นกลาง

อย่างไรก็ดี ก่อนจะย่างไปให้ครบทั้ง ๗ ก้าว สู่ความเป็นเลิศในโลกนั้น มนุษย์ผู้ปรารถนาอิสรภาพ จำเป็นต้องเริ่มต้นฝึกฝนตนเองให้มั่นคงในย่าวก้าวสำคัญก้าวแรกแห่งการพัฒนา ได้แก่ “สติ” กล่าวคือ ให้รู้เท่าทันในการเคลื่อนไหว ในอารมณ์ที่ปรุงแต่งจิต และในความคิดทั้งหลายให้ได้ หากปราศจากสติเสียแล้ว องค์ธรรมแห่งความสำเร็จสูงสุดสำหรับมนุษยชาติประการอื่น ๆ ย่อมไม่อาจจะติดตามมาได้เลย...”

ที่มา พระคติธรรม สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

ประทานเนื่องในวันวิสาขบูชา เมื่อวันที่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๔

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระคติธรรม

พละ ๔ พลังส่งเสริมคุณภาพชีวิตและสรรพกิจการงาน

Wed, 27 Dec 2023 16:00:00 +0700

“...สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงพระอนุศาสน์สั่งสอนหลักธรรมสำคัญ อันเป็นพลังส่งเสริมคุณภาพชีวิตและสรรพกิจการงานไว้ เรียกว่า “พละ ๔” ประกอบด้วย ปัญญาพละ คือกำลังความรู้ความสามารถ, วิริยพละ คือกำลังความพากเพียร, อนวัชชพละ คือกำลังความซื่อสัตย์สุจริต ไม่มีข้อบกพร่อง พูดจริง มีเหตุผล มุ่งดี ไม่รุกรานให้ร้ายใคร ประกอบด้วยเจตนาบริสุทธิ์ และสังคพละ คือกำลังการสงเคราะห์ สามารถยึดเหนี่ยวน้ำใจผู้คนและประสานหมู่ชนไว้ด้วยความสามัครสมานสามัคคี...”

ประทานเนื่องในวันคล้ายวันสปาปนา กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม เป็นปีที่ ๒๙ ๔ เมษายน ๒๕๖๔ เมื่อวันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๖๔

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระคติธรรม

ข้าราชการคือผู้รับใช้ประชาชน

Mon, 25 Dec 2023 16:00:00 +0700

“...ความซื่อสัตย์สุจริต และความจงรักภักดีต่อความเป็น “ข้าราชการ” ซึ่งมีหน้าที่รับใช้สถาบันหลักของชาติ จึงเป็นอุดมคติที่ท่านทั้งหลายต้องยึดถือไว้ให้มั่นคง อย่าให้บิดพลิ้วคลาดเคลื่อนไป ขออย่าลืมว่าข้าราชการไม่ว่าผู้ใหญ่หรือผู้น้อย ไม่ได้อยู่ในฐานะเจ้าใหญ่นายโตเหนือประชาชน หากแต่เป็นผู้รับใช้ที่ซื่อสัตย์ของประเทศชาติและพระศาสนา ตามพระราชประสงค์ขององค์อัครศาสนูปถัมภก เพราะฉะนั้น ขอให้ทุกท่านรักษาเกียรติยศของตน ด้วยการทำหน้าที่อย่างเต็มสติกำลังความสามารถ ด้วยความองอาจแกล้วกล้าที่จะไม่ประพฤติทุจริต ไม่ว่าด้วยกาย ด้วยวาจา หรือแม้ด้วยใจ ขอจงเร่งขวนขวายศึกษาเรียนรู้ เปิดตาดู เปิดหูฟัง ใช้สมองคิด เพื่อให้มีไหวพริบปฏิภาณชาญฉลาด โดยอย่าคิดว่าตนรู้มากแล้วฉลาดพอแล้ว จนเผลอวางตนประดุจน้ำเต็มแก้วเป็นอันขาด ขอจงเป็นผู้มีคุณความดี โดยไม่ถือทิฐิมานะอวดดี และขอจงรักษากาย วาจาให้ดีพร้อมด้วยศีล ควบคู่ไปกับการพัฒนาจิตใจให้ดีพร้อมด้วยธรรม ตลอดอายุการทำงาน กระทั่งตลอดชีวิตของท่าน…”

ที่มา พระโอวาท สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

ประทานแก่ข้าราชการบรรจุใหม่ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ปี ๒๕๖๔ เมื่อวันที่ ๑๗ มีนาคม ๒๕๖๔

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระคติธรรม

สามัคคีธรรม

Fri, 22 Dec 2023 16:00:00 +0700

“...ปัญหาและอุปสรรคใหญ่ ๆ โดยเฉพาะในยามที่ชาติบ้านเมืองกำลังเผชิญภาวะวิกฤต ไม่ว่าจะทางความคิด ความเห็น ความเป็นอยู่ หรือโรคภัยไข้เจ็บ ถ้าแต่ละคนแต่ละฝ่ายในชาติบ้านเมืองนั้นหนักแน่นมั่นคงใน “สามัคคีธรรม” ต่างหวังดี หวังเจริญต่อส่วนรวมอย่างจิตใจ ก็ย่อมทำให้วิกฤตการณ์นานา สามารถคลี่คลายลงได้โดยเร็ว ทั้งนี้ มีข้อพิจารณาอยู่ว่าความสำเร็จประโยชน์แห่งความสามัคคีธรรม ย่อมจะบังเกิดขึ้นได้อย่างแท้จริง เมื่อบุคคลแต่ละฝ่ายต่างเจริญ “เมตตากายกรรม เมตตาวจีกรรม และเมตตามโนกรรม” ต่อเพื่อนร่วมสังคมซึ่งอาจคิดเห็นแตกต่าง เริ่มตั้งแต่ผู้คนแวดล้อมใกล้ตัวในครอบครัว ในชุมชน ตลอดถึงในประเทศชาติ ขยายวงเรื่อย ๆ ไปสู่เพื่อนมนุษย์ทุกผู้ทุกนามในโลกนี้...”

ประทานเนื่องในอภิลักขิตสมัยขึ้นปีใหม่ พุทธศักราช ๒๕๖๔ เมื่อวันที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๔

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระคติธรรม

ธุระของพระภิกษุสามเณร

Wed, 20 Dec 2023 16:00:00 +0700

“... พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งการศึกษาเล่าเรียน และยังตั้งมั่นดำรงอยู่ได้ก็ด้วยคำสอนฝ่ายปริยัติ ที่เรียกว่า “ปริยัติศาสนา” อันได้แก่ สุตตะ เคยยะ เวยยากรณะ คาถา อุทาน อิติวุตตกะ ชาตกะ อัพภูตธัมมะ เวทัลละ หรือเรียกอีกหนึ่งว่า “นวังคสัตถุศาสน์” ทั้งนี้ การศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมทั้ง ๙ ประการ นับเป็นภารธุระโดยตรงของพระภิกษุสามเณร ผู้ได้ชื่อว่าเป็นผู้บวชเรียน คือบวชเพื่อเรียน มิใช่บวชเพื่อแสวงประโยชน์อื่น เพราะฉะนั้น ครูอาจารย์ ผู้อุตสาหะทุ่มเทเอาใจใส่จัดการศึกษาให้บรรพชิตทั้งหลายได้เข้าถึงนวังคสัตถุศาสน์ ทั้งโดยแผนกธรรม ทั้งโดยแผนกบาลี ย่อมนับได้ว่าเป็นผู้มีคุณูปการอย่างใหญ่หลวงแก่การคณะสงฆ์...”

ที่มา พระสังเวชนียธรรม สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ประทานเนื่องในการศพพระธรรมปริยัติโสภณ (โกวิโท) เมื่อวันที่ ๒๘ ธันวาคม ๒๕๖๓

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระสังเวชนียธรรม

รมณีย์สถาน

Mon, 18 Dec 2023 16:00:00 +0700

“... คำว่า “รมณีย์”เมื่อแปลตามรูปศัพท์ย่อมได้ความหมายว่า น่ารื่นรมย์ หรือน่าบันเทิงใจ หากแต่ความหมายของคำนี้ใช่จะเป็นคุณศัพท์ บ่งบอกถึงสถานที่ หรือสิ่งของที่น่ารื่นรมย์ หรือน่าบันเทิงใจตามท่างที่เป็นโลกียวิสัยเท่านั้น ยังมีความหมายในทางพระพุทธศาสนา หมายถึง สถานที่อันเป็นที่น่ารื่นรมย์เอื้อเฟื้อต่อการปฏิบัติกิจที่สำคัญ สำหรับผู้ประสงค์จะเดินไปตามทางอันเป็นอริยมรรค คือการกระทำความเพียรทางจิต เผากิเลสและยกระดับจิตใจด้วยตนเอง...”

ประทานเนื่องในโครงการจัดสร้างสถานปฏิบัติธรรมสมเด็จพระสังฆราช (อมพฺรมหาเถร) เมื่อวันที่ ๒๗ ธันวาคม ๒๕๖๓

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระคติธรรม

งานศิลปะ แห่งสติปัญญา

Fri, 15 Dec 2023 16:00:00 +0700

“...งาน “ศิลปะ” ที่สร้างสรรค์ขึ้นด้วยอุบายอันแยบคาย ย่อมสามารถกล่อมเกลาจิตผู้คนให้สงบ นิ่ง เยือกเย็น และจุดประกายแห่งสติปัญญาได้ ตัวอย่างเช่น พระพุทธรูป ที่ท่านทั้งหลายเห็นอยู่เฉพาะหน้าตรงนี้ ถ้าท่านเพ่งมองด้วยปัญญาขั้นพื้นฐาน คงสัมผัสได้ถึงความประณีตงดงามเชิงสุนทรียะ อย่างสมมติสัจจะเท่านั้น แต่ถ้าพิจารณาให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นด้วยปัญญาชั้นสูงขึ้น ย่อมอาจใช้ใจสัมผัสได้ถึงพระพุทธคุณอันมากไม่มีประมาณ ของพระผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานด้วยธรรม นำไปสู่การศึกษาธรรม ความเข้าใจธรรม และความรู้แจ้งในสัจธรรม ด้วยปัญญาขั้นสูงสุด สัจธรรมขั้นปรมัตถ์จึงอาจปรากฏกระจ่างขึ้นแก่ใจของบุคคล ก็ด้วยคุณค่าแห่งศิลปะด้วยประการฉะนี้...”

ที่มา พระสัมโมทนียกถา สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ประทานเนื่องในการที่มหาวิทยาลัยศิลปากร ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ เมื่อวันที่ ๑๗ ธันวาคม ๒๕๖๓

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระสัมโมทนียกถา

การศึกษาภาษาบาลี

Wed, 13 Dec 2023 16:00:00 +0700

“...วัตถุประสงค์ของการศึกษาภาษามคธในหมู่พุทธบริษัทนับแต่โบราณกาล มุ่งหมายให้ชาวพุทธมีความรู้ความเข้าใจพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี ได้อย่างถูกต้องและเที่ยงตรง เพื่อป้องกันมิให้เกิดสัทธรรมปฏิรูป มิให้เกิดการบิดเบือนหลักธรรมคำสอนของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หรือตู่แปลกันไปตามอัตโนมัติ จนผิดพลาดคลาดเคลื่อน เป็นมหันตภัยร้ายแรงที่สุดที่บั่นทอนอายุพระพุทธศาสนา ดังนั้น การศึกษาภาษาบาลีจึงมิได้มีเป้าหมายเพียงเพื่อความรู้ภาษาเป็นที่สุด เพราะความรู้เช่นนั้นจัดเป็นความรู้ในทางโลก หากแต่พุทธบริษัทมุ่งมั่นหมั่นเรียนด้วยเป้าหมายให้รู้กระจ่างทางธรรม สำหรับเพิ่มพูนความสามารถที่จะธำรงรักษาพระบวรพุทธศาสนาไว้ได้...”

ประทานสำหรับพิมพ์ลงในหนังสือ “พจนานุกรมบาฬีสยาม” เมื่อวันที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๓

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระคติธรรม

“รูป” กับ “นาม”

Fri, 08 Dec 2023 16:00:00 +0700

“...ในทางพระพุทธศาสนา ธรรมทั้งหลายในโลกล้วนประมวล สรุปได้ในลักษณะ “รูป” กับ “นาม” ถ้าพิจารณาให้ใกล้ชิดเข้ามาถึงตัวเรา จะพบว่าความเป็นเรานี้ก็คือการสมมติกันเข้าแห่งรูปและนามนั่นเอง “ร่างกาย” นั้นเป็นเพียง “รูป” ซึ่งประกอบด้วยธาตุต่าง ๆ เข้ามาประชุมเกาะกุมกัน ถ้าปราศจาก “จิต” อันเป็นส่วนของ “นาม” เข้าครองอยู่เสียแล้ว รูปนั้นก็ไม่อาจตั้งอยู่ได้นาน ย่อมเสื่อมสลายแยกธาตุกระจัดกระจายไป หาสารประโยชน์ไม่ได้เลย การได้อัตภาพเกิดมาเป็นมนุษย์ มีร่างกายและจิตใจเข้าประกอบกัน นับได้ว่าเป็นผู้มีบุญสั่งสมมาดีแต่ปางก่อน เพราะมนุษย์ภูมิจัดเข้าเป็นสุคติภูมิประเภทหนึ่ง ซึ่งผู้เกิดในภพภูมินี้มีโอกาสจะบำเพ็ญคุณงามความดีได้มากมายหลายสถาน อย่างไรก็ตาม ตามธรรมดาของโลก สัตว์โลกย่อมถึงกาลสิ้นชีพถึงความแตกดับแห่งรูปกับนามไปในวันใดวันหนึ่งไม่ช้าก็เร็ว...”

ประทานเนื่องในการบริจาคอวัยวะแก่ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย เมื่อวันที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๓

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระคติธรรม

ประโยชน์ต่อตนเอง ผู้อื่น และส่วนรวม

Mon, 04 Dec 2023 16:29:00 +0700

“..“ประโยชน์” ในทางพระพุทธศาสนานั้นเรียกว่า “อัตถะ” จำแนกได้เป็น ๓ ส่วน ได้แก่ อัตตัตถะ ประโยชน์ตน คือการบรรลุจุดหมายแห่งชีวิตตน, ปรัตถะ ประโยชน์ผู้อื่น คือ การช่วยเหลือเกื้อกูลสนับสนุนผู้อื่นให้บรรลุประโยชน์ หรือเข้าถึงจุดหมายแห่งชีวิตของเขาในระดับต่าง ๆ และอุภยัตถะ ประโยชน์ทั้งสองฝ่ายหรือประโยชน์ร่วมกัน คือ การบำเพ็ญกรณียกิจอันอำนวยศุภผล ให้เกิดขึ้นทั้งต่อตนเอง ควบคู่ไปกับคนอื่น ๆ หรือสังคมส่วนรวมอย่างเสมอหน้ากัน...”

ที่มา พระคติธรรม สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ประทานเนื่องในวาระ ๗๐ ปี โรงพยาบาลสงฆ์ ๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๔ เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๖๓

#๙๖พรรษาสมเด็จพระสังฆราชฯ

#พระคติธรรม